DENEMELER- 10.KÖY

“Kalem, düşüncelerin kanatlarıdır ve onunla uçabilirsiniz.” – Helen Keller

10.KÖY

BEN 1 ŞEY OLAMADIM

Bana bazen şöyle diyorlar: “Bu kadar çok şeyi nasıl yapıyorsun?” Sorunun içinde gizli bir ikinci cümle var aslında. Söylenmeyen ama hissedilen: “Bir insan bu kadar şey olmamalı.”

Çünkü dünyayı, insanı sadeleştirmeyi sever. İnsanı küçültmeyi. İnsanı tek bir kelimeye indirmeyi. Oysa ben tek bir kelime edemedim.

Ben bir annenin ve babanın evladıyım.

Bir çocuğun annesiyim.

Bir çoçuğun babaannesiyim.

Birinin kardeşiyim.

Birinin eşi oldum.

Birinin sevgilisiydim.

Birinin arkadaşı oldum.

Önce babamın yasını tuttum.

Onun yokluğunda büyüdüm.

Orada sessizliği öğrendim.

Orada beklemeyi öğrendim.

Orada öğrendiği hayat hızlı değil, derin yaşanıyor.

Sonra hayat beni dünyanın içine attı.

Para kazanmak için;

Gazeteci oldum.

Gerçeğin, anlatılan bir şey olmadığını öğrendim.

Reklamcı oldum.

İnsanların gördüklerinin arkasındakileri öğrendim.

Halkla ilişkiler uzmanı oldum.

insanların ne oldukları ile ne görünmek arasındaki farkları öğrendim.

Turizmci oldum.

insanların en çok kendilerinden kaçmak için seyahat ettiklerini öğrendim.

İdareci oldum.

Hayatın romantizmle değil, kararlarla yürüdüğünü öğrendim.

Meyhaneci oldum.

Gece ilerledikçe insanların maskelerini nasıl indirdiğini gördüm.

Organizatör oldum.

İnsanların sahnede büyüdüğünü, sahne arkasındaki gerçeği öğrendim.

Menajer oldum.

İnsanların hayallerini taşımayı öğrendim.

Sosyal medya danışmanı ve eğitmeni oldum.

İnsanların ortada görünmek için nasıl kaybolduğunu öğrendim.

Web’ Tasarım işi yaparken.

Boş bir ekranın nasıl bir dünyaya dönüşebileceğini öğrendim.

Gelişmek için, eğlenmek için, kendimi tanımak için;

Mandalist oldum.

Bir dairenin içine bakarak kendi merkezimi bulmayı öğrendim.

Tangocu oldum.

Biriyle dans ederken kendini var ederken, söz dinlemeyi öğrendim.

Tango DJ’i oldum.

Bir kalp atışını yönetmenin, pisti izlemenin çok daha güzel oluğunu ne demek olduğu öğrendim.

Radyocu oldum.

Sesin, görünmeyen bir varlığı olduğu, çok uzaklara ulaşabildiğini öğrendim.

Yapımcı oldum.

Hiç olmayan bir şeyi var etmeyi öğrendim.

Yayıncı oldum.

Bir fikrin dünyaya bırakılan bir iz olduğu öğrendim.

Yazar oldum.

İnsanın en çok kendine itiraf edemediği şeyleri yazdığını öğrendim.

Ve evet…

Bir derneğe üye oldum.

Oraya giderken saf bir inancım vardı.

Dostlukla karşılaşacağımı düşündüm.

Dayanışmayı göreceğimi düşündüm.

Birlikte büyüyen insanları göreceğimi inandım.

Sonra kurucu başkan oldum.

İnsanlar genelde bir unvanın seni büyüttüğünü sanır.

Oysa bazı unvanlar seni büyütmez.

Seni yalnızlaştırır.

Orada dostluğu öğrenmeyi bekliyordum.

Hırsı öğrendim.

Orada omuz omuza durmayı öğrenmeyi bekliyordum.

İnsanların birbirinin önüne geçmek için nasıl sessizce birbirini ittirdiğini gördüm.

Orada “biz” olmayı öğrenmeyi bekliyordum.

“Ben” kelimesinin ne kadar güçlü ve ne kadar yıkıcı olabildiğini öğrendim.

En çok da şunu öğrendim:

İnsanlar bir fikri sever, ama o fikri taşıyan insanı her zaman sevmez.

Bu, acı bir bilgi değildi.

Bu, temiz bir bilgiydi. İyi ki öğrendim.

Çünkü o gün şunu anladım:

İnsan kalabalığın içinde büyümez.

İnsan, gerçeğin içinde büyür.

Ve bazen gerçeğin içinde yalnızlık vardır.

Ben orada bambaşka yüzler, oyunlar öğrendim.

Ve bu arada spor hayatıma girdi.

Gençken değil.

Elli yaşından sonra. Çünkü insan bazen en büyük kararlarını, hayatın ortasında alır. Başında değil.

Kilo verdim. Ama sadece bedenim hafiflemedi.

Üzerime yapışmış bazı sessiz ağırlıklar da gitti.

Sonra ağırlık kaldırmaya başladım.

Demirin soğukluğu bana bir şey öğretti:

Güç, kaslarda başlamaz. Güç, karar verdiğin anda başlar.

Her tekrar, kendime verdiğim bir sözdü.

Her kaldırış, “ben bitmedim” cümlesinin fiziksel haliydi.

İnsanlar gençken güçlü olur ama yeniden güçlenmeyi seçtiğinde gerçek anlamda doğar.

Orada aynada gördüğüm şey gençlik değildi.

Ama çok daha değerli bir şeydi: İrade.

Çünkü hayat insandan çok şey alır.

Ama insan isterse, kendini geri alabilir.

Ben kendime yeni bir ben armağan ettim.

Ve sonra…

Tüm bunların büyük kısmının sırdaşı, yandaşı, ortağı, en yakın şahidi ve hatta bazen sebebi olan değerlim bir gün aniden, ansızın kötü bir sürprizle beni bırakıp gitti.

Babamı, anamı, arkadaşlarımı kaybettim ben.

Ama bu kez kalbimin başka bir noktası darmadağın oldu.

Şimdi

Gidenin ardından derdime derman olmaya çalışıyorum.

Ben geçmişte yaşamıyorum.

Ben hayatın olduğu yerde yaşıyorum.

O yüzden belki de;

Ben hiç bir zaman tek 1 şey olamadım.

Ben bir hayat oldum.

İnsanlar genelde bir kimlik seçer ve onun içinde yaşlanır.

Ben kimliklerimin tümünün içinden geçtim.

Hiçbirine tamamen ait olmadım.

Ama hepsinden bir parça oldum.

Çünkü hayat bana tek bir rol vermedi. Ben de tek bir rolü kabul etmedim.

Bazen yoruldum.

Bazen yalnız kaldım.

Bazen insanlar beni anlamadı.

Ama hiçbir zaman eksik yaşamadım.

Çünkü ben bunu çok erken öğrendim:

İnsan, tek bir şey olmak için yaratılmadı.

İnsan, genişlemek için yaratıldı.

Toplum sana hep şunu öğretin:

Sakin ol. Yerini bil. Az ol. Normal ol.

Ama normal dediğimiz şey genellikle korkunun diğer adıdır.

Ben korkudan bir hayat yaşamak istemedim.

Ben meraktan bir hayat kurdum.

Ben çok şey yapmıyorum.

Ben sadece, hayatın bana verdiklerini deniyorum.

Ondan şimdi de yapay zeka ile müzik yapıyorum…

10. KÖY

SOLOMON PARADOKSU

“Kendime Veremediğim Akıl”

Biraz değişik bir 14 Şubat yazısı olacak…

İnsan başkalarının hayatında dâhidir.

Kendi hayatında ise, bazen düpedüz aptal.

Bu cümleyi yazmak bile tuhaf. Çünkü yıllardır insanların ilişkilerini, kırılmalarını, kendilerini nasıl kandırdıklarını, neden gittikleri yerlere tekrar tekrar döndüklerini izliyorum. Bana gelip bir şey anlattıklarında, çoğu zaman hikâyenin nereye gittiğini hemen görüyorum. Hatta çoğu zaman onlar daha anlatırken, ben sonunu biliyorum.

Nerede yalan var, nerede korku var, nerede bağımlılık var… Nerede sevgi sandıkları şeyin aslında sadece terk edilme paniği olduğunu görüyorum. Ve genelde haklı çıkıyorum.

Bu, övünülecek bir şey değil. Bu, sadece dikkatli bakmanın sonucu.

Ama işin komik kısmı şu:

Aynı netliği, kendi hayatımda çoğu zaman gösteremiyorum.

Psikolojide bunun bir adı varmış: Solomon Paradoksu.

İnsan başkalarına çok akıllı, kendine karşı ise şaşırtıcı derecede kör olabiliyor.

Çünkü dışarıdan bakınca her şey çok sade. İçindeyken ise her şey sisli.

İnsan başkasına “Git.” demeyi biliyor.

Ama kendine “Git.” demek, bambaşka bir şey.

Çünkü başkasına söylediğin cümle bir fikir. Kendine söylediğin cümle ise bir vedadır. Ve vedalar, teori değildir.

Ben hayatım boyunca insanlara iyi gelen cümleler kurdum. Sabırla ilgili konuştum. Kabullenmeyle ilgili konuştum. Gerçeklikle ilgili konuştum.

Ama kimse sana şu kısmı anlatmıyor:

Gerçeği görmek başka, o gerçeği yaşamaktan vazgeçmek başka.

İnsan bazen bir şeyin yanlış olduğunu bilir ve yine de kalır.

Bu bir zayıflık değil. Bu, insanın kendi kalbine karşı gösterdiği son sadakattir.

Herkes çok güçlü görünmek istiyor bugünlerde.

Herkes “Ben olsam asla izin vermezdim.” cümlesinin arkasına saklanıyor. Hayır. Verirdin.

Çünkü insan sevdiği yerde zeki davranmaz. İnsan sevdiği yerde umutlu davranır. Ve umut, zekânın en büyük düşmanıdır.

Ben insanların hayatında hep aklı temsil eden taraf oldum. Mantıklı olan bendim. Sakin olan bendim. Görebilen bendim.

Ama insanın kendine karşı objektif olması, başkalarına karşı objektif olmasından çok daha zor.

Çünkü kendin söz konusu olduğunda, mesele sadece gerçek değildir. Mesele, aynı zamanda hatıralardır.

Birinin sana nasıl baktığıdır.

Bir cümlenin sende bıraktığı izdir.

Bir akşamın sessizliğidir.

İnsan gerçekle değil, gerçekle birlikte gelen yasla mücadele eder. Ve çoğu zaman insan gerçeği değil, o gerçeğin getireceği yalnızlığı erteler.

Bu yüzden Solomon Paradoksu sadece bir psikoloji kavramı değil gibi geliyor bana.

Bu, sanki insan kalbinin kendini koruma biçimi…

Ben artık şunu biliyorum:

Bilgelik, her şeyi doğru yapmak değildir.

Bilgelik, bir gün kendine de doğruyu söyleyebilmektir.

Başkalarına söylediğin o net cümleyi, bir gün kendine de söyleyebilmektir.

Ve o cümleyi söyledikten sonra geri almamaktır.

İnsan önce başkalarına bilge olur. Sonra kendine.

Bu ikinci aşama daha sessizdir.

Daha yalnızdır.

Ama daha gerçektir.

Ben hayatım boyunca birçok şeyi erken gördüm. Ölümleri, ayrılıkları, ihanetleri… Ve çoğunu insanların kuvvet kabul ettiği bir yerde yaşadım… Ama kendimle ilgili bazı gerçekleri, geç kabul ettim.

Bu, insan olmanın bedeli.

Çünkü insan başkalarının hikâyesinde anlatıcıdır. Kendi hikâyesinde ise, sadece bir karakter. Ve karakterler, her zaman anlatıcı kadar akıllı değildir.

Ama bir gün…

Karakter de gerçeği görür.

İşte o gün, hikâye gerçekten başlar.

Ve artık hikâye, başkalarının ne gördüğüyle değil, benim ne bildiğimle devam ediyor.

Hayatımda bir kez 14 Şubat kutladım ben…

Ama biliyorum ki kalbimin en korkusuz olduğu 14 Şubat bu…

10. KÖY
HIRSIN ANATOMİSİ

“Patolojik Hırs: İnsan Başarmak İstemez, Üstün Olmak İster”

“Hırs, nefsin hörgücüdür. Büyüdükçe, insanın gölgesi küçülür.”

Malum senenin gözü dönmüş aylarına geldik… Samimiyetsiz yaklaşımlar, taraflaşmalar, pazarlıklar. Artık o kadar sıdkım sıyrıldı ki. Ne yüreğim, ne aklım ne de midem kaldırmıyor bu dönemde olanları. Bu “çılgın hırsı” inanın aklım almıyor.

Hırs, çoğu insanın sandığı gibi masum bir motivasyon değildir. Kontrolsüz hale geldiğinde, bir duygu olmaktan çıkar ve patolojik bir varoluş biçimine dönüşür. İnsanın içinde sessizce büyüyen, doymayan bir boşluk. Ve o boşluk, başarıyla dolmaz. Alkışla dolmaz. Görünürlükle dolmaz. O boşluk sadece büyür.

Hırslı insanın sorunu hiçbir zaman ulaşamadıkları değildir. Ulaştıklarının hiçbir zaman yetmemesidir.

Çünkü hırs, bir hedefe ulaşmak istemez.

Hırs, üstün olmak ister. Üstün olmak ise tek başına mümkün değildir. Birinin altında kalması gerekir.

Bu yüzden hırslı insan, sadece kendini yükseltmez. Başkalarını alçaltır. Bu bir tercih değildir. Bu bir zorunluluktur.

Çünkü hırs, karşılaştırma olmadan yaşayamaz.

Hırslı insan bir odaya girdiğinde insanları görmez. Konumları görür.

Kim güçlü. Kim zayıf. Kim kullanılabilir. Kim tehdit.

Ve o anda, görünmeyen bir liste yapılır.

Kimin yanında durulacak.

Kimin üstüne basılacak.

Kimin zamanı gelince silinecek.

Hırs, insanı paranoid yapar.

Çünkü hırslı insan herkesin kendisi gibi olduğunu düşünür.

Herkes rakiptir.

Herkes potansiyel bir engeldir.

Herkes geçilmesi gereken bir basamaktır.

Bu yüzden hırslı insan, asla gerçekten sevemez.

Yakın olabilir. Samimi görünebilir. Sadık rolü yapabilir. Ama sevemez.

Çünkü sevgi, eşitlik ister. Hırs ise üstünlük.

Ve üstün olmak isteyen biri, kimseyi kendisiyle eşit göremez.

Bu yüzden hırs, insanı sahteleştirir.

Hırslı insan, bir süre sonra gerçek bir kişilik taşımaz.

Duruma göre şekil alır. Güce göre dil değiştirir. Çıkarına göre karakter değiştirir.

Bugün yanında olanın yarın karşısında olabilir. Ya da tam tersi çok karşı olduğunun bir anda yanında olabilir.

Ve bunu yaparken suçluluk duymaz.

Çünkü hırs, vicdanı susturur.

Vicdan, eşitlik duygusundan doğar.

Hırs, eşitsizlik ihtiyacından.

Bir topluluğa hırslı bir insan girdiğinde, o topluluk artık bir topluluk olmaktan çıkar. Bir rekabet alanına dönüşür. Güven kaybolur. Yani demem o ki bir tanesi bile başlangıç için yeter…

Çünkü herkes, o insanın bir gün kendisini de harcayabileceğini bilir.

İnsanlar daha az konuşmaya başlar.

Kendi başına bir şey gelmesin diye olanları görmezden gelmeye başlar, haksızlıklara gözlerini kapatırlar.

Ve zamanla o toplulukta görünmeyen bir iklim oluşur: Korku.

Kimse açık konuşmaz.

Kimse gerçek fikrini söylemez.

Kimse gerçek yüzünü göstermez.

Çünkü herkes bilir. Hırslı insan, zayıflıkları arşivler ve zamanı geldiğinde kullanır.

Bu yüzden hırslı insanlar sadece bireylere zarar vermez. Ortamı çürütür. Görünmeyen bir zehir gibi. Kimseyi bir anda öldürmez. Ama herkesin içinden bir şeyi eksiltir.

Güveni eksiltir. Dostluğu eksiltir. Samimiyeti eksiltir ve en sonunda geriye sadece roller kalır. Gerçek insanlar değil.

Hırsın en korkutucu tarafı, açık saldırganlık değildir. Soğuk hesaplamadır.

Çünkü öfkeli insan öngörülebilirdir. Ama hırslı insan, bekler.

Sabreder. Gülümser. Yanında durur.

Ve zamanı geldiğinde siler.

En yakınını bile…

Çünkü hırsın hafızası yoktur. Sadece yönü vardır. Yukarı.

Ve yukarı çıkarken, aşağıda ne bıraktığını umursamaz.

Hırslı insanın en büyük trajedisi şudur:

Hiçbir zafer, içindeki yetersizlik hissini öldürmez. Bu yüzden kazandıkça sakinleşmez. Daha da sertleşir. Daha da acımasızlaşır.

Çünkü mesele başarı değildir.

Mesele, kendinden kaçmaktır.

Ve insan kendinden kaçarken, en çok başkalarına zarar verir.

Toplumların çürümesi, kötü insanların çoğalmasıyla başlamaz. Hırslı insanların normalleşmesiyle başlar. Çünkü hırslı insan, kötülüğünü ahlak gibi sunar.

“Güçlü olmak” der.

“Başarmak” der.

“Hayatta kalmak” der.

Ama gerçekte yaptığı şey şudur: İnsan olmayı terk etmek. Samimiyeti terk etmek, vefayı yok saymak, dostluğu çıkarı için kullanmak.

Oysa insan olmak, bazen durmayı gerektirir.

Bazen beklemeyi. Bazen geri çekilmeyi.

Bazen başkasının var olmasına izin vermeyi.

Hırs buna izin vermez.

Ben hırslı insanlardan korkmam. İnsan kalamamaktan korkarım. Onları tanırım. Gözlerinden tanırım. Orada bir açlık vardır ve o açlık başarı açlığı değildir.

Var olma açlığıdır. Kendini ispat etme açlığı.

Ve kendini ispat etmeye çalışan insan, en çok kendini kaybetmiştir.

Bu yüzden ben yarışmam. Yarış, eşitler arasında olur. Kendinden kaçanlarla değil.

Ben sadece dururum. Ve izlerim. Çünkü bilirim.

Hırs, eninde sonunda sahibini yer.

Ve geriye, sadece yükselmiş bir boşluk, mutsuz ve kaygılı bir insan kalır.

Ben o boşluk olmamayı seçiyorum.

O yüzden burası 10. Köy…

Ve ben, insanlığını kaybetme pahasına yükselen hiçbir şeyi, başarı olarak adlandırmayacağım.

Beyanımdır; kimsenin hırsını, kötülüğünü, yalanlarını ve verdiği zararları onurlandıracak değilim.

Oyum kendime.

“Hırs, nefsin hörgücüdür. Büyüdükçe, insanın gölgesi küçülür.”

10. KÖY

ÖNYARGI

Önyargılı değilim.

Sadece bazı insanları ilk bakışta sevmiyorum.

Bu cümleyi yüksek sesle söylemek ayıp sayılıyor. Çünkü modern dünyanın en büyük yalanlarından biri şu: Herkes herkese açık, nötr ve şefkatli yaklaşmalıymış gibi davranıyoruz.

Yaklaşmıyoruz.

Kimse kimseye nötr yaklaşmıyor.

Bir odaya giriyoruz ve saniyenin onda biri kadar bir sürede karar veriyoruz:

Bu kişi güvenli mi.

Bu kişi samimi mi.

Bu kişi sağlam mı.

Bu kişi sorun mu.

Bunu düşünerek yapmıyoruz. Bu bizden önce oluyor. Sonra aklımız devreye giriyor ve kalbimizi sansürlüyor.

“Kötü düşünme.”

“Önyargılı olma.”

“Bir şans ver.”

Ama beden çoktan karar vermiş oluyor.

Biz önyargıyı zihnin suçu sanıyoruz. Oysa önyargı çoğu zaman zihnin değil, sinir sisteminin eseridir.

Bunun bir adı varmış: Neuroception.

Tehlikeyi düşünmeden algılama yeteneği.

Çok ilkel bir durum kanımca. Bu kelimeyi ilk duyduğumda çok şey yerine oturdu. Çünkü bazı insanlarla tanıştığınız anda hiçbir sebep yokken içinizde küçük bir daralma olur. Hiçbir şey olmamıştır. Size kötü davranmamıştır. Hatta nazik bile olabilir. Ama içinizde bir yer geri çekilir.

Bu, kibir değildir.

Bu, kötülük değildir.

Bu, organizmanın eski bir bilgeliğidir.

Sinir sistemi, kelimelerden önce karar verir. Gözdeki odak, sesin mikro titremesi, yüz kaslarının milimetrik asimetrisi… Bunların hiçbiri bilinç düzeyinde analiz edilmez. Ama beden bunları kaydeder.

Ve bazen sadece şunu söyler:

“Burada bir bütünlük yok.”

Biz ise modern, medeni, gelişmiş insanlar olarak bedenimizi sustururuz.

Gülümseriz.

Uyum sağlarız.

Kendimizi ikna ederiz.

Ve sonra aylar geçer.

Ve bir gün o ilk hissin doğru olduğunu fark ederiz.

Aslında en büyük önyargı, ilk hissimiz değildir. En büyük önyargı, o hissin yanlış olduğuna kendimizi zorla inandırmamızdır.

Çünkü bize hep şöyle öğretildi:

İyi insanlar herkesi sever.

Olgun insanlar herkese açıktır.

Güçlü insanlar rahatsız olmaz.

Bu doğru değil.

Güçlü sinir sistemi, rahatsızlığı hisseder.

Çünkü rahatsızlık bir düşman değildir. Rahatsızlık bir sinyaldir.

Ama bu çağda sinyal sevilmiyor. Sinyal, uyumu bozar. Sinyal, konforu bozar. Sinyal, illüzyonu bozar.

Biz illüzyonu seviyoruz.

Herkesin iyi olduğu, herkesin samimi olduğu, herkesin “harika enerjiye sahip olduğu” masalını seviyoruz.

Ve bu masalın en büyük bedelini, kendi sezgilerimizi susturarak ödüyoruz.

Çünkü en başta hissettiğimiz şeyi bastırmak, bir nezaket değil. Bir tür kendini terk etme biçimidir.

Ve insan hayatta en ağır bedelleri, başkaları tarafından değil, kendi sezgisine ihanet ettiği anlarda öder.

Bazı insanlar bize hiçbir şey yapmaz.

Ama biz yine de onların yanında kendimiz olamayız.

Ve belki de bu, bilmemiz gereken tek şeydir.

Çünkü bazen bir insanın sana yaptığı en büyük kötülük, sana hiçbir şey yapmaması değil, senin içindeki sesi susturacak kadar uzun süre yanında kalmasıdır.

Çünkü önyargı sandığın şey çoğu zaman hatan değildir, geç fark ettiğin gerçektir.

Ve bazı hatalar yanlış insanları tanımak değildir, onları tanıdığın halde hayatında tutmaya devam etmektir.

Yani demem o ki; önyargı dediğiniz o hissi susturmayın… İlkel içgüdüleriniz sizi uyarıyor olabilir.

10.KÖY

NARSİST ENFLASYONU

Son birkaç yıldır dikkat ediyorum.

Kimsenin eski ya da mevcut sevgilisi artık “uyumsuz”, “bencil”, “kırıcı” ya da “olgunlaşmamış” değil.

Hepsi narsist.

Sosyal medya öyle bir hale geldi ki, sanki dünya nüfusunun yarısı klinik tanılı narsistik kişilik bozukluğu taşıyor, diğer yarısı da bu insanların mağduru.

Her yerde aynı başlıklar:

*Narsistten kurtulmanın 5 yolu.

*Narsistin size söylediği 10 cümle.

*Narsist sizi böyle manipüle eder.

Bir süre sonra insan şunu merak ediyor:

Bu kadar çok narsist varsa, bu kadar çok “normal” insan neden sürekli onlarla birlikte?

Ve daha tuhaf bir soru: Bu kadar narsist varsa, kim kiminle yaşıyor?

Eskiden insanlar ilişkiler bittiğinde şöyle derdi:

Anlaşamadık. Beni sevmedi. Ben de hatalar yaptım. İkimiz de iyi değildik.”

Şimdi ise tek bir cümle yeterli:

“O narsistti.”

Bu cümle, söyleyen kişiyi otomatik olarak masum ve mağdur yapıyor.

Artık kimse terk edilmiş değil, kimse görmezden gelinmiş değil, kimse yanlış seçim yapmış değil.

Herkes bir narsistin kurbanı.

Ve bu kelime, modern çağın en konforlu vicdan temizleme aracına dönüştü. Çünkü “ben yanlış birini seçtim” demek, sorumluluk gerektirir.

Gerçek narsistik kişilik bozukluğu, klinik bir tanıdır. Sanıldığı kadar yaygın değildir ve ciddi, yıkıcı kişilerarası davranışlara yol açabilen bir psikiyatrik durumdur. Gerçek narsistler:

Empati kuramaz, suçluluk hissetmez, kendi davranışını sorgulamaz ve en önemlisi değişme ihtiyacı duymaz.

Ama bugün

Birisi sizi aramadı, sizi terk etti, sizi sevmedi, sizi seçmedi: Narsist

Hayır!

Bunların çoğu narsizm değil.

Bunların çoğu sadece insan hali.

Bencil insan. Korkak insan. Olgunlaşmamış insan. Sevmeyen insan.

Diyelim ki; gerçekten narsist!

Narsistler genelde kimlerle birlikte olur?

Sınır koyamayanlarla, gitmesi gerektiği halde gitmeyenlerle, sevilmemesine rağmen kalmaya devam edenlerle.

Kendisini kurtarmak yerine, karşısındakini düzeltmeye çalışanlarla.

Ve en tehlikelisi: Sevilmekten çok, seçilmek isteyenlerle.

Bir insan size sürekli zarar veriyorsa,

ve siz buna rağmen kalıyorsanız,

orada sadece “1” narsist yoktur.

Ezcümle;

Kimse, bu hikâyede neden mağdur başrolünü gönüllü oynadığını düşünmüyor ve anlatmıyor.

10.KÖY

EKRANDA ÇÖZÜLEN AİLE: Tesadüf mü, Yeni Normal mi?

Bir toplum kendini en çok, anlattığı hikâyelerde ele verir.

Eskiden hikâyeler, gerçeğin biraz daha iyisini anlatırdı. İnsanlar hatalı olurdu ama tamamen karanlık olmazdı. Aileler kusurlu olurdu ama dağılmazdı. Bir ahlak pusulası vardı. Herkes mükemmel değildi ama kimse tamamen yönsüz değildi. Şimdi ise ekrana baktığımızda başka bir şey görüyoruz.

Saplantılı aşklar.

Takıntıyı sevgi gibi sunan karakterler.

Şiddeti güç gibi gösteren erkekler.

Çocuklarına zarar veren anneler.

Kendi kanından olan insanlara ihanet eden babalar.

Aile kavramının içini boşaltan ilişkiler.

Ve en dikkat çekici olanı: bunların artık “istisna” olarak değil, “normal” olarak anlatılması.

Sosyolojide bir kavram vardır: normalizasyon.

Bir şey ne kadar sık gösterilirse, o kadar sıradanlaşır. İnsan zihni, tekrar eden görüntüyü gerçekliğin parçası olarak kabul etmeye başlar.

Çünkü insan, sadece yaşadığı dünyada değil, izlediği dünyada da yaşar.

Televizyon, bir eğlence aracı olmaktan çok daha fazlasıdır. O, aynı zamanda bir gerçeklik üreticisidir. İnsanlara sadece ne olduğunu değil, neyin mümkün olduğunu öğretir.

Bugün dizilerde en çok tekrar eden temalara bakınca ortak bir dil görüyoruz:

Aile, güvenli bir yer değildir.

Aşk, huzur veren bir şey değildir.

Sadakat, istisnadır.

Şiddet ise bir çözüm biçimidir.

Bu tekrar, özellikle gelişim çağındaki zihinlerde güçlü izler bırakır.

Psikolojide buna modelleme etkisi denir. İnsanlar, özellikle çocuklar ve ergenler, gördükleri davranışları sadece izlemekle kalmaz; onları içselleştirir. Çünkü beyin, tekrar eden davranışı “olası bir davranış” olarak kaydeder.

Bu yüzden pedagojik olarak mesele sadece bir “dizi meselesi” değildir.

Bir çocuk, sorun yaşayan karakterlerin konuşarak değil, silah kullanarak çözdüğünü görüyorsa, şiddet onun zihninde bir seçenek haline gelir.

Bir genç, sevginin sürekli acı, ihanet ve saplantı ile birlikte sunulduğunu görüyorsa, sağlıklı ilişkiyi tanıyamaz hale gelir.

Bu, doğrudan bir emir değildir. Ama sessiz bir öğretidir.

En tehlikeli olan da budur zaten. Çünkü kimse “böyle olun” demez. Ama herkes bunu görerek büyür.

Toplumlar bir anda değişmez.

Önce hikâyeleri değişir.

Hikâyeler değiştiğinde, insanların kendilerini ve birbirlerini algılama biçimi değişir. Güven duygusu zayıflar. Aile, bir sığınak olmaktan çıkar. İnsanlar birbirine daha yabancı, daha temkinli, daha yalnız hale gelir.

Ve bir süre sonra kimse, bunun ne zaman başladığını hatırlamaz.

Ve ekran, son yıllarda giderek daha karanlık bir dünya göstermektedir.

Sosyolojik olarak bu durum, kolektif güven duygusunun aşınması anlamına gelir. Çünkü insanlar, sürekli ihanet, şiddet ve çözülme hikâyeleri izlediğinde, bunları sadece kurgu olarak bırakmaz. Zihin, tekrar eden temayı genelleştirir.

Bir süre sonra insanlar şunu düşünmeye başlar:

Kimseye tam güvenilmez.

Aile bile kalıcı değildir.

Her bağ, bir gün çözülür.

Yalnızlaşan birey, daha kolay yönlendirilir. Çünkü aidiyet duygusu zayıflayan insan, kendini daha az korunmuş hisseder.En dikkat çekici olan ise şudur: Bu değişim, bir kırılma anıyla değil, bir alışma süreciyle gerçekleşir. İnsan zihni, tekrar eden her şeye alışır.

Bir zamanlar “aşırı” olan şey, zamanla “alışıldık” olur.

Bir zamanlar “rahatsız edici” olan şey, zamanla “normal” olur. Ve bir süre sonra kimse artık rahatsız olmaz.

Toplumsal dönüşümün en sessiz biçimi budur.

Bu durumun en derin etkisi, henüz dünyayı tanımaya çalışan zihinlerde görülür. Çocuk, dünyaya hazır bir anlam sistemiyle gelmez. Anlamı, gördüklerinden inşa eder. Ailesine bakarak öğrenir. İnsanlara bakarak öğrenir. Ve artık, ekrana bakarak öğrenir.

Gelişim psikolojisinde önemli bir gerçek vardır: Çocuklar, anlatılanı değil, gösterileni öğrenir. Bu yüzden bir çocuğa “şiddet yanlıştır” demek, tek başına yeterli değildir. Eğer aynı çocuk, tekrar tekrar sorunların şiddetle çözüldüğünü görüyorsa, beyin bu çelişkiyi kelimelerle değil, görüntülerle çözer. Çünkü görüntü, zihinde kelimeden daha güçlü bir iz bırakır. Özellikle erken yaşlarda beyin, gördüğü davranışları sadece izlemekle kalmaz; onları olası davranış repertuarının bir parçası olarak kaydeder. Buna psikolojide davranışsal modelleme denir.

Bu süreç bilinçli değildir. Çocuk, “ben bunu öğreneceğim” diye düşünmez. Ama zihin, tekrar eden davranışı tanıdık hale getirir. Tanıdık olan ise, korkutucu olmaktan çıkar.

Bu yüzden sürekli şiddet, ihanet ve güvensizlik anlatılarıyla büyüyen bir zihin, zamanla bu duyguları olağan kabul etmeye başlar.

Pedagojik açıdan bu durumun en önemli sonucu, duygusal duyarsızlaşmadır.

Şiddet, ne kadar sık görülürse, o kadar sıradanlaşır. Başkasının acısı, daha az sarsıcı hale gelir.

Oysa empati, toplumsal düzenin görünmeyen temelidir.

Okullarda artan akran zorbalığı, aile içi şiddetteki yükseliş, insanlar arasındaki tahammül eşiğinin düşmesi…

Çocuk, sadece ailesinin değil, çağının da çocuğudur.

Ve çağın en güçlü öğretmeni, artık ekranın kendisidir.

Ekran sadece hikâye anlatmaz.

Ekran, mümkün olan insan davranışlarının sınırlarını da çizer. Bir çocuk, dünyayı önce olduğu gibi değil, gördüğü gibi tanır. Ve eğer gördüğü dünya sürekli karanlıksa, ışığın varlığına inanması daha zor hale gelir.

Bu yüzden mesele sadece bir medya meselesi değildir.

Bu, bir neslin dünyayı nasıl algılayacağı meselesidir.

Çünkü toplumlar, çocuklarına bıraktıkları hikâyeler kadar sağlam kalır.

“Bir toplum, çocuklarına neyi normal gösteriyorsa, gelecekte onunla yaşamak zorunda kalır.”

10.KÖY

EPSTEIN: SKANDAL DEĞİL, SİSTEM

Gücün ahlaktan bağımsızlaşması.

Suçun statüyle aklanması.

Mağdurun görünmez, failin saygın olması

2019 dan tam 7 yıl sonra neden şimdi; asıl soru bu olmalı…

*******

Jeffrey Epstein…

Resmi hikâye: Reşit olmayan kızlara sistematik cinsel istismar, elit çevrelere erişim, 2019’da hapiste “intihar”.

Bu kadar insanı kapsayan bir ağın tek bir kişinin sapkınlığı olma ihtimali neredeyse sıfır. Ama ortada kesişme kümesi bir isim var.

Epstein’in çevresi, Devlet başkanları, Prensler, Siyasetçiler, Milyarderler, Akademisyenler ve ünlüler ile dolu.

Ama yargılanan, ölen ve “kapatılan” tek kişi o.

Bu sosyolojik olarak mümkün değil. Bu kadar network tekil bir suçlu üretmez, sistem üretir. Ve o sistem hala var bana göre…

Epstein dosyası bana şunu söylüyor:

Güçlü insanların dünyasında suç diye bir şey yoktur, sadece yönetilen kriz vardır.

Skandal patlar / Bir figür feda edilir / Dosya kilitlenir : Sistem devam eder.

Eğer Epstein gerçekten tek başına hareket etseydi: Belgeler o zaman tam açıklanırdı, isimler dökülürdü, dava onlarca kişiye uzanırdı.

Ama öyle olmadı. Sistemi yaratan değil sistemin peçetecisi ifşa oldu.

Epstein dosyası bana göre “sapık bir adamın hikâyesi” değil,

küresel elitin kendi içindeki kirli ekonomisinin yanlışlıkla görünür olmuş fragmanı.

Ve en rahatsız edici tarafı şu: Bildiklerimiz muhtemelen dosyanın en masum kısmı. Asıl ağır olanlar hiç ortaya çıkmadı şimdi de bir sebeple doz arttırılıyor sadece.

Bu tip dosyalar asla tek seferde ve tam olarak açılmaz.

Açılırsa sistem çöker. Bu bir kontrollü sızıntı tekniği.

Kamuoyu “bir şeyler oluyor” hissiyle meşgul edilir ama gerçek yapı görünmez kalır.

Dünya gündemi çok doluysa (savaş, ekonomi, seçim, skandallar vs.)

böyle dosyalar “yüksek dikkat dağıtıcı” olarak kullanılır.

Epstein: Herkesi ilgilendiriyor, duygusal olarak tetikliyor, tarafsız yani her kesimi kirletiyor. Özetle mükemmel sis bombası.

Bu tip dosyalar genelde birilerine mesaj vermek için açılır:

“Bak, bizde seninle ilgili daha çok şey var.”

Tam ifşa değil, hatırlatma.

Bir nevi elitler arası “soğuk savaş dosyası”.

Epstein dosyasının bugün yeniden gündeme gelmesi:

Mağdurlar için değil, adalet için değil, hakikat için hiç değil…

Bu bir zamanlama operasyonu.

Ve sunulan parçalar şunu sağlıyor:

İnsanlar “en azından bir şeyler ortaya çıkıyor” zannetsin ama sistemin kalbi görünmesin.

Her seferinde şu oluyor: Dosya açılıyor, herkes heyecanlanıyor, Twitter (X) kaynıyor, YouTube videoları patlıyor

Sonra… hiçbir şey olmuyor

Bu da bize şunu gösteriyor:

Gerçek ortaya çıkmak için değil, unutulmamak için servis ediliyor.

Yani dosya canlı tutuluyor ama hakikat özellikle ölü bırakılıyor.

Bu artık gizli bir dosya değil; kamusal sır (open secret) statüsünde.

Epstein dosyası sınıf adaletinin çöküş belgesi. Sen, ben yapsak 50 yıl içeride yatarız… Ama hepsi kirli ve dokunulmaz.

Bu dosya neden asla tam olarak açıklanmaz ve sonuca varılmaz. Çünkü; Gizli servislerin eski operasyonları tartışılır. Yargının neden yıllarca görmezden geldiği sorgulanır. Medyanın neden sustuğu açığa çıkar. Üniversiteler, vakıflar, bağış ağları çöker.

Epstein tek başına bir sapık değil, elitler arası kirli pazarlık sisteminin lojistik elemanıydı.

Epstein dosyası bir “adalet meselesi” değil artık, Dünya’nın kaldırabileceği maksimum utanç seviyesi.

Sistem adeta şunu diyor:

“Evet, kirlendik. Ama temizlenmeyeceğiz.”

Biz ne yapabiliriz bu noktada;

“Sonuç çıkmasa bile, ben bunun kirli olduğunu unutmuyorum.” demeliyiz.

Bu hafıza, sistemlerin en sevmediği şeydir.

Çünkü güç, unutuldukça kalıcı olur.

Tarih boyunca büyük yapılar tam olarak buradan çöktü:

Herkesi ikna edemedikleri için değil, herkesi kirletemedikleri için.

O halde; Onun kirini içselleştirmemeliyiz, onun ahlaksızlığını normalleştirmemeliyiz ve onun pisliğini mizaha dönüştürmemeliyiz.

Bahsi geçen “O”;

Bir adam değil.

Bir parti değil.

Bir ülke değil.

Bir lider hiç değil.

“O” = sistemin kendisi.

10.KÖY

KADINLAR ARASI ZORBALIK / EN ZARİF ŞİDDET BİÇİMİ

Çok tehlikeli bir konuda yazmaya karar verdim. Bence zaten daha fazlasına maruz kalacak yerim yok bari yazayım gitsin… Madde madde yazıyorum anlaşılır olsun

Yetişkin kadınlar arasında akran zorbalığı, çocukluktaki zorbalıktan, erkeğin zorbalığından çok daha görünmez ama çoğu zaman daha yıkıcıdır. Çünkü bağırmaz, itmez, dövmez, açıkça hakaret etmez; sessizce dışlar, imâ eder, itibarı aşındırır.

Ve en tehlikeli tarafı şudur;

Genellikle “iyi niyet”, “samimiyet”, “şaka”, “geri bildirim” kılıfıyla yapılır.

Bu zorbalık çoğunlukla pasif-agresif biçimdedir:

“Ben seni çok seviyorum ama…” ile başlayan cümleler, grup içinde yok sayma, sohbete dahil etmemek, buluşmalara çağırmamak, arkadan konuşup yüzüne gülmek, başarıyı küçümsemek, sürekli karşılaştırma: “X senden daha…”, ironiyle yapılan küçük düşürmeler, sosyal medyada bilinçli olarak görmezden gelme, “biz öyle yapmıyoruz ama…” diye norm koymak.

Kimse açıkça “seni sevmiyoruz, istemiyoruz” demez. Ama davranışlar, tam olarak bunu söyler.

Neden kadınlar bu zorbalığı bu yolla yapar hiç düşündünüz mü?

Çünkü kadınlara küçük yaştan itibaren şu öğretilir: Açık öfke ayıp, rekabet gizli olmalı, kızgınsan tatlı görün, kavga etme, imâ et… Bu davranışların ortak noktası şudur: Hiçbiri tek başına suç sayılmaz. Ama hepsi bir araya geldiğinde psikolojik aşındırma yaratır. Bu kadın tarzı şiddettir.

Erkekler daha çok doğrudan çatışır, kadınlar ilişkisel zarar verir. Yani bedene değil, itibara, aidiyete ve görünürlüğe saldırılır bu zorbalıkta.

Dışarıdan bakınca destekleyici gibi duran yapılar, içeride sessiz hiyerarşilerle çalışır.

Sonuçta saldırı yoktur, ama pasif-agresif bir sosyal mühendislik vardır. Kadınlar arası zorbalık bu yüzden psikolojik olarak sadisttir. İz bırakmaz.

Kanamaz. Ama kişilik yapısını içeriden çökertir.

Bu yüzden kadınlar arası zorbalık,

erkek şiddetinden daha “hafif” değil,

daha sofistike ve daha tehlikelidir.

Çünkü erkek seni kırar.

Kadın seni kendinden şüpheye düşürür.

Yazının devamında bu kadın gruplarının liderlerine bir bakalım mı? her zaman bir başat vardır çünkü…

Her kız grubunda bir başat vardır. Ama bu başat asla “lider” gibi görünmez.

Bağırmaz, emretmez, merkezde durmaz.

Hatta çoğu zaman “en tatlı”, “en kırılgan”, “en masum” olandır.

Grup onun etrafında döner. Kimin sevileceğine, kimin dışlanacağına, kimin konuşup kimin susacağına o karar verir.

Görünmez başat genellikle şunu yapar:

Kimseye doğrudan saldırmaz. Ama sürekli küçük sinyaller üretir. Kaş kaldırır. Göz devirir. Konu değiştirir. Birinin söylediğini duymamış gibi yapar. “Ay sen öyle mi düşünüyorsun?” diye gülümser.

Grup bu sinyalleri anlar.

Bu açık bir iktidar değildir. Bu psikolojik hegemonyadır. Kim riskli, kim dışlanabilir, kim hedef olabilir…

Kimse konuşmaz ama herkes bilir. Bu bir liderlik değil,

duygusal terör estetiğidir. Ve sonra sahneye ikinci karakter çıkar: Liderin sadık refakatçisi. Liderden daha aktiftir.

Lider sadece bakar, o uygular. Lider ima eder, yalaka taşır.

Lider susar, o konuşur.

Peki kimleri hedef alırlar; Bağımsız kadınları, kendi fikri olanları, görünür olanları, merkezde durmadan parlayanları, rol yapmayanları…

Çünkü bu tip insanlar grubun görünmez hiyerarşisini bozar.

Ve hiyerarşi bozulursa, başat aynaya bakmak zorunda kalır.

Peki neden ben;

Ben, bu hiyerarşiyle çalışan insanlar için tehlikeliyim. Maskem yok. Stratejim yok. Kraliçe arıların onayına ihtiyaç duymuyorum. Kontrol edilemem.

Ve kontrol edilemeyen her şey, kontrolcüler için düşmandır.

Zarafetle salak olmadığımı beyanımdır.

10.KÖY

AH BU BEN!

Kendimi ti’ye alan bir yazı yazayım mı?

Ah bu ben kendimi, nerelere koşsam?

İşte öyle bir yazı bu.

Emine’yi nasıl bilirdiniz?

Sivri derdiniz muhtemelen. Her ortama uymayan, zaten uyum sağlamak gibi bir derdi de olmayan. Herkesin sustuğu yerde konuşan, o yüzden bazı masalara çağrılmayan, bazı sohbetlerde adı özellikle geçmeyen. İnsanların görmek istemediği şeyleri fark edip, üstünü örtmek yerine işaret eden biri. Bu da onu “zor”, “fazla”, “rahatsız edici” yapıyor, değil mi?

Hepsine çok alışığım. Neticede bilinçli olarak 50 yıldan fazladır kendimle yaşıyorum. Hiçbir ortamda, durumda bu değişmiyor.

Beni ya seversiniz, ya sevmezsiniz…

Bir şekilde tedirgin ederim sizi…

Aslında bunun için birşey yapmama da gerek yoktur. Emine “doğruyu söyler” gibi aslında meziyet olması gereken bir kusurum vardır.

Alışığım yani…

Peki ben neleri neden sevmem?

Yüzeyselliği,

derinliğin olmadığı diyalogları,

klişe kişisel gelişim dilini, içi boş “anda kal”, “evrene gönder” cümlelerini,

sahte samimiyeti,

“Canım”, “hayatım” diye başlayıp arkamdan konuşan insanları,

gülücük + pasif agresiflik kombinasyonunu.

Gösteriş için yapılan,

yardımseverlik, farkındalık, duyarlılık etiketli şeyleri,

“Ben çok doğalım” yalanını,

Kopya insanları, herkesin birbirine benzemesini,

aynı kelimeler, aynı pozlar, aynı fikirler, aynı tepkileri.

“Ben buyum” deyip değişmeyenleri,

kendini tanımayı değil, kendine tapınmayı seçenleri.

Ruhsuz kalabalıkları.

Özetle, “Gerçek olmayan şeyleri.” sevmem.

Peki ben sizce öfkeli biri miyim?

Öyle gibi geliyorum bir çok insana. Oysa sakin biri olduğumu bilir yakından tanıyanlar.

Sadece; tahammül eşiği çok düşmüş bir zekâm var. Dolayısıyla çoğu insana normal gelen şeyler bana rahatsız edici geliyor. Bu öfke değil, bu yüksek çözünürlük.

Şöyle gelişiyor:

İnsanlar saçma davranıyor. Ama farkında değiller.

Ben fark ediyorum. Ama ses etmiyorum.

İçimde birikiyor. Ama patlamıyorum.

Yazıya dökülüyor. Ve ortaya “iğneleyici ama sakin” bir metin çıkıyor.

Ben deşifre ediyorum.

Bu da dışarıdan bakana “öfke” gibi geliyor.

Yani sabrı yüksek ama saçmalığa toleransı düşük biriyim.

Ben israfa karşıyım;

Zekâ israfına.

Duygu israfına.

Hayat israfına.

10.KÖY

DOSTLUK DEDİĞİN

“Düşünün en büyük hilesi dostluğudur.” demiş Şadi Şirazi.

Düşmanlık sözlerinin bana hep açık bir davranış gibi gelirdi: Karşı durmak, itiraz etmek, mesafe koymaktan daha fazlası. Karşısındakine yoğun bir öfke, hatta beslemek.Yanı nerede bulunduğunu bildiğinin net bir his. Oysa zaman söylemek şunu fark ediyorum; artık kimse kimseyle açıkça düşman değil. Hiç kimse savaş açmıyor, kimse kılıç çekmiyor.

Herkes çok nazik, çok anlayışlı, çok iyi niyetli. Herkesi toplayın “canım”, “hayatım”, “çok haklısın” diyor. Ama herkesin birbirinin hayatlarının da bütünlüğü gözleniyor.Şadi’nin sözü bugün bana çok yerinde geliyor. fazlasıyla sade geliyor. Düşman artık bağırmıyor çünkü, net değil. Kimin düşmanı olduğu belli değil…

Önce Şadi Şirazi’den bahsedelim…

Şadi Şirazi 13. yüzyılda yaşamış bir İranlı şair ve düşünür. Ama onu “şair” diye anmak biraz eksik kalıyor. Aslında yaptığı şey edebiyat üzerinden insanı çözüyor. Ne ahlâk vaizi, ne romantik bir bilge; daha çok insanın olduğu gibi gören, zaaflarını saklayan, erdemi idealize eden biri.

Bilinen iki eseri Bostan ve Gülistan. Bu kitaplarda krallardan dervişlere, tüccarlardan âşıklara kadar her tür insan var. Ama anlatılan şey aslında tek: iktidar hırsı, çıkar ilişkileri, sahte erdem, kibarlık kılığına girmiş kötülüğe, güçle bozulan ahlâk. Yani bugünün insanı.

Şadi’nin farkı şu: İnsanları “iyi” ve “kötü” diye ayırmıyor. Daha rahatsız edici bir şey yapıyor; İnsanın kendi kişiliği de aynı anda gösteriliyor. Birinin nasıl iyilik halindeyken hesapta bulunduğunu, nasıl doğru görünürken kendi çıkarlarını kolladığını, nasıl ahlaklı konuşup iktidara yanaştığını anlatıyor. fazlası bunu bağırarak değil, sakince yapıyor. En tehlikeli cümleler bile sanki sıradan bir gözlem gibi kuruyor.

“Düşünün en büyük hilesi dostluğudur” sözü de bu yüzden güçlü. Çünkü bu bir ahlâk dersi değil, bir karakter tespiti. Şadi burada düşmanı şeytan gibi tarif etmiyor. Tam konuşuyor, en kimlik haliyle tarif ediyor: seni anlayan, sana yakın olan, seninle aynı dili konuşan biri olarak.

Bugünün düşmanı bağırmıyor. Kapıyı çarpmıyor. Karşısı boyunca tartışılmıyor. Yanına oturuyor. Seni dinliyor. Sana hak veriyor. Sana ait cümleler senden daha iyi kuruyor bazen. Seni “anladığını” söylüyor. Ve bütün bunları yaparken, senin fark etmediğin bir yerden seni izliyor. Kıyaslıyor. Tartıyor. Bekliyor. Düşmeni değil belki ama gönder bir çatlak oluşmasını. Yorulmayı. Şüphelenmeni. kendisinden biraz eksilmeyi.

Artık kimseyi açıkça sabote etmiyorlar. Çünkü buna gerek yok. İnsanların zarar görmesi de yıpranmayı azaltır. Destek olmadan da yanında gibi görünmeyi. Kıskanarak kutlama yapmayı. Anlamaktan da “çok derin” demeyi. Herkesin içten bir rekabet, bir karşılaştırma, bir sessiz Üstünlük oyunu oynuyor. Çağın ahlâkı şu: Düşmanlık ayıp. Ama içten içten düşman olmak, güler yüzle hainlik yapmak serbest.

Şadi’nin sözü bugün insanlığın ölçülerine bakınca bana çok yerinde geliyor. Düşman artık bağırmıyor çünkü. Gülümseyerek bir arada. Ölçülerek seni tebrik ediyor. Sana hak kazandıran ayarları belirliyor. Ve insan, kendisinde meydana gelen olayları birine karşı tetikte olmayı öğrenene kadar, tam olarak aynı yerden iniyor.

Belki de bu yüzden en çok can yakan şey, açık düşmanlık değil. İçinden geçen oranların ama seni “çok sevdiği gibi” yapan satışlar. Çünkü gerçek düşman seni açıkça yok etmek ister, sahte dostsa bunu yüzünü gülüp, sırtını sıvazlayarak yapar. Ve bazen hangisinin daha tehlikeli olduğunda karar vermek hiç kolay değildir..

Çünkü biri seni yaralar, diğeri seni yavaş yavaş siler. Biri iz bırakır, diğeri seni izsiz bırakır.

Ve sonra aniden şaşırıyoruz:

Neden yine canımız yandı?

Şadi yüzyıllar önce söylemişti aslında.

Biz sadece bugün bunu daha kibar, daha yumuşak, daha “iyi niyetli” bir dille yaşamaya devam ediyoruz.

Belki de bu yüzden Şadi okunuyor. Çünkü çağ değişse de insan değişmiyor. Sadece kılıçlar gidiyor, kelimeler kalıyor. Saray entrikaları gidiyor, ilişki oyunları kalıyor. Ve Şadi, yüzyıllar öncesinden bakıldığında bunu söylüyor gibi: Asıl tehlike dışarıda değil. En büyük hikaye, yaşamın döngüsü.

Ben boyutu Şadi Şirazi’nin tasvir ettiği değil Mevlana’nın yapmakta olduğu dostlardan razı olmak.

10.KÖY
UĞURLAR OLSUN

24 Ocak.

Bu ülkelerde gerçeğin susturulduğu günlerden biri.

Bir araba. Bir bomba. Bir beden.

Ama asıl hedef, bir insan değil; sorular soran bir akıldı.

Uğur Mumcu sadece öldürülmüştü. Bir ihtimal, bir tercih, bir “daha iyisi mümkün” düşüncesi de o sabah inşa edildi.

O, 1990’lı yılların başında şunu yazıyordu:

“Bir ülkede gazeteciler öldürülüyorsa, orada hukuk yoktur.”

Ve bugün…

Gazeteciler şu anda ya cezaevinde, ya işsiz, ya sürgünde, ya da kendi kendini sansürlerken hayatta kalmaya çalışıyor. Ve ortada “gazeteci olmayan ama basının gücüyle güç kazanan insanların arsız, ahlaksız yaşantısı… Gazetecilik kirlenmedi, onlar gazeteci değil…

O, tarikatları, karanlık ilişkileri, devletin içindeki çürümeyi yazıyordu.

Bugün aynı hikayeler… Sadece isimleri değişti, mekânları genişledi, sayıları çoğaldı.

1993’te “irtica” diyordu. Bugün “yaşam tarzı” deniyor. Ama baskının adı değişse de, nefesi aynı.

1990’larda bombayla susturuluyordu. Bugün çalışanlarla, davalarla, linçlerle.

O gün arabası parçalandı. Bugün cümlelerimiz.

Ama hala buradayız. Hâlâ soruyoruz. Hâlâ “bu ülke böyle olmak zorunda değil” diyen bir iç ses var.

Uğur Mumcu’nun en büyük suçu biliyor musunuz?

Hatırlatmak. Bağlantıları göstermek. “Tesadüf değil” demek.

Bugün de aynı şey “tehlikeli”. Çünkü bu ülkelerdeki karanlık, en çok hafızadan korkuyor.

24 Ocak, sadece bir ölüm tarihi değil.

Bu ülkenin, gerçeği koruyamamanın küçülme günlerinden biridir.

Ama biz gösterdik: Bir insan ölür, bir fikir geliştirilemez.

Uğurlar olsun Uğur Mumcu… Bu ülkelerdeki senin soruların yankılanıyor.

Ve biz, verilen yanıtlara kadar susmayacağız.

Ve şimdi burada konuşuyorum.

Çünkü bu ülkelerde “fazla soru soran” herkes,

ya “negatif”, ya “bozguncu”, ya da “sanat amaçlı” ilan ediliyor.

Ben de o yaftaların içinden geçiyor.

Çünkü biliyorum: Bu ülkelerde en çok sevilen şey, hiçbir şeyi gerçekten bilmeden her şeyden emin olmak. Herkesin bir “fikri” var, ama kimsenin bir “bedeli” yok.

Uğur Mumcu’nun bedeli hayatıydı.

Bugün bizden istenen şey ise daha içten: susarak yaşamamız. Normalmiş gibi bağımsız. Alışmamız. Unutmamız. Ama ben alışmak istemiyorum.

Ben bu büyüyor “kader”, bu patlamayı “düzen”, bu korkuyu “akıllılık” diye yutmuyorum.

Soruyorum:

Neden bu ülkelerde gerçeği yazanlar, söyleyenler, konuşanlar, doğruyu yapanlar öldürülürken, yalancıların itibarı artıyor mu?

Neden “bir şeyler yanlış” diyenler dışlanırken, yanlışın kendisi makul sayılıyor?

Neden alanımız her gün biraz daha küçülürken, yalancıların alanı büyüyor?

Ben 10. Köy’den yaz.

Çünkü bu ülkelerde doğrular, hep sürgünde.

Ben bu izler:

Herkes susarken konuşmuş olmak, herkes eğilirken ayakta kalmaktır.

Uğur Mumcu’nun ardından yalnızca “uğurlar olsun” demek istemiyorum artık.

Sormak istiyorum.

10.KÖY

EGO’DAN NEFRET EDEN EGO

Bu yazıyı ortaya bırakıyorum. Zira sahipleri üstüne alınmayacaktır zaten…

Ego’lu insanlardan rahatsız olduğunu söyleyip aynı davranışı daha süslü, daha “bilinçli”, daha kişisel gelişim ambalajlı bir hâle getirerek yeniden üretenlere, karşısındakinin merkezci tavrını mikroskopla inceleyip kendi merkezini evrenin doğal merkezi sananlara gelsin bu yazı.

Çünkü bu basit bir tutarsızlık değil; bu, insanın kendini kandırma konusunda ulaştığı yüksek lisans seviyesi. Başkası konuştuğunda kibir, kendisi konuştuğunda “paylaşım”; başkası görünür olduğunda rahatsız edici, kendisi görünür olduğunda “hak edilmiş alan”. Her şey kelime oyunlarıyla aklanıyor. Kendi uzun anlatıları tecrübe oluyor, kendi susmaması samimiyet, kendi yargıları farkındalık. Ego artık bağırmıyor; alçak sesle konuşuyor, entelektüel kelimeler seçiyor, araya birkaç Jung, biraz enerji, bolca içsel yolculuk serpiştiriyor. “Ben farkındayım” cümlesiyle başlıyor her şey ama fark edilen hep başkası oluyor. Kendine gelince sis, erteleme, kaçamak. Çünkü insan kendi merkezini gerçekten sorgulamaya başladığında o konforlu üstünlük hissi çatlıyor. Ve çoğu insan buna yanaşmıyor.

En tehlikeli ego da bu zaten: kendini asla ego’lu görmeyenin egosu. Sorgulanmayan şey büyür, adı konmayan şey güçlenir ve insan, eleştirdiği şeye dönüşürken bunu hâlâ gelişim sanabilir.

Bugün buna canım sıkıldı; ego’dan şikâyet ederken egoyu çoğaltanlara, aynayı sürekli başkalarına tutup kendi yüzünü görmemek için her türlü zihinsel taklayı atanlara.

Canımı sıkan şu; sevgili kişisel gelişim şeysi ablacım,o yazıyı sen yazmamışsın, ChatCPT yazmış; sende bilmiş bilmiş paylaşmışsın (emojileriyle)…

Farkındalık falan değil bu, düpedüz egonun outsource edilmiş hâli.

Hergün yeni birşeye şaşırmaya devam edelim… Yargı dağıtan ego’dan daha belirgin bir ego yok zira…

Aslında bazen ego lafıda çok dönemsel geliyor…

“Kıskanmak” çok ağır bir duygudur…

İspatlayamam ama bazı insanlar iliklerine kadar Kıskançtır…

Ne ağır bir yük….

10.Köyden selamlar…

10.KÖY

UZAKLARI AŞAN ŞARKILAR

Yıl “1969”.

Hümeyra-Kördüğüm plak olarak çıktı. Ben üç yaşındayım. Radyoda duyma şansım yok. İlk kez ne zaman fikrimi yok. Ama olmuş olası en sevilen şarkıdır.

Ne kayıp var, ne bölünme, ne de “benden ayrı yaşamak” denen o sızının tanımı.

Ama parçanın yapısında bulunan bir yer onu tanıyor.

“Öyle uzak ki yerim…”

Uzak ne demek bilmiyorum.

Ama yardımcı bilgileri biliyorum.

Çocukluk diyorn şey bazen bilmemek değil, henüz adı konmamış bir geçici oluyor.

Benimki oyundan çok sezgiyle geçti.

Çünkü bazı çocuklar dünyada boş bir sayfa gibi doğmuyor. Doğarken içlerine bir şeyler katlanmış geliyor. Açılmayacak, sadece taşınacak şeyler.

Kördüğüm benim için bir çocukluk şarkısı değil. İçimin suçlulukla dolaşacağını belirten ilk itiraftı. O zamanların beklenmesi doğaldır.

Ama şarkıları.

Yıl “1978”

Sezen Aksu / Serçe Albümü

“Biliniz”

Küçükcık bir genç kız.

Kendimce cesur, kendine özgü olmamak.

“Ne kaybım var, ne üzüntüm”

Hayat daha beni en zayıf anımdan yakalanmamış. Henüz yüreğimden yaralamamış.

Ama o şarkı dinlerken gizlice tuhaf bir tanışıklık var.

“Beraber oldı.”

Bu cümle, yaşanmamış bir ayrılık bilgisi gibi düşme içime.

Neden bu kadar erken yaşta bunu yapıyorsunuz?

Neden “bir başka dünyanın insanı” ağırlığını o yaşta oturuyordu omuzunda?

İşte tam burada dururken soruyorum kendim:

İnsan ortamlarını yaşamadan bilir miyim?

Herkes bilmez ama bazılarını bilir belki de…

Buna kader demek istemiyor.

Avuntu da değil.

Bu daha çok, ruhun hafızasıyla ilgili bir şey. Sanki yaşadığım hayattaki bütün ayrıntıların sonucunu ama

hangi duygularla sinanacağımı,

hangi kelimelerin canımı yakacağını,

hangi şarkıların ömrü boyunca peşimden bir yerim biliyordu.

O nedenle bazı sözlerin daha yaşanmadan özellikleri geliyor. O nedenle bazı melodiler ilk kez duyulduğunda değil, ilk kez hatırlandığında insan vuruyor.

Bugün geri dönebileceğimde,

“Kördüğüm” çözülmeden dolaşan içim olmuş.

“Biliyorsun” ise benim için sevdanın şarkısı…

Şarkılardı ama…

Ben değiştim. Hayat sertleşti.

Ama o sözler doğru…

Belki de mesele şuydu:

Ben onları sevmede hayatı henüz bedelini vermemişti.

Ama ruhum… o bedelini biliyordu.

Bazı insanlar acıyı yaşayarak öğrenir.

Bazıları, acıyı kullanmak için ona doğru yürür.

Belki ben, hiçbir şey olmadan önce olacakları değişikliklerim için o şarkıları seçtim.

Ve şimdi biliyorum:

Bazı şarkılar geçmişte gelmez.

Orman gelir.

10. Köyde zaten biraz böyle bir yer.

Herkesin daha sonra anlayabileceği şeyleri önceden duymanın yalnızlığı.

Bugün bunu da söyledi:

Ben duygusal biri değilim.

Dağılmam, sızlanmam, anlatmak için ağlak bölümlerine ayrılamam.

İnatçıyım.

Arnavutluğumdan beri hayattayım mı bilmem;

ama çöken her şeyin altından kalkmayı bilirim.

O şarkılar beni yere yatırdı. Beni hazırladı.

“Kördüğüm” içimi anlattı ama çözülmeyen bir düğüm gibi bırakmadı beni.

Çözdükçe dolaşan şey içinde ayakta kalanların özetlenmesi.

“Biliyorsun” ayrılığı fısıldadı ama teslimiyeti değil.

Gerçekleri görmek, beraber olamak…

Bunlar bozulma değil, berraklıktı.

Belki o yüzden hâlâ buradayım.

Kırık ama dimdik.

Yorulmuş ama vazgeçmiş.

Ne yaşadığını bilen ama yaşamayan.

Çünkü bazı insanlar için şarkıların yaraya tuzu değildir.

Omurga olur.

10.KÖY
ÖLÇÜ MESELESİ

CEM YILMAZ sahnede bir cümle kurdu:

“38 yaşında biriyle çıkıyorum, ‘Buldu çıtırı’ diyorlar; 38 ölmek üzere!”

Cümle çok netti. Çünkü bu ülkede bazı erkekler için kadınlar hâlâ ölçülmesi gereken bir şey. Sanki bir raftayız. Sanki bir son kullanma tarihi var. Sanki biri çıkıp “bu hâlâ gider, bu artık gitmez” deme yetkisine sahip.

Bu, alışkanlıkla söylenmiş bir hüküm cümlesi gibi görünse de çok zeki bir “adam”ın PR cümlesiydi aslında. İstediği etkiyi de yarattı…

(Buraya sonra dönücem aklınızda tutun)

Peki kim ölçüyor?

Kendi kendine ölçme yetkisi veren adamlar mı?

Bu yaşı biyolojik bir değer gibi ele alan, kadını arzu edilebilirlik üzerinden tanımlayan, varoluşunu “erkek bakışı”na göre sınıflandıran bir dil. Yeni değil. Yıllardır burada. Sadece bu kez sahne ışığı altında söylendi, mikrofonla, alkış eşliğinde.

Bu yüzden bu kadar konuşuldu. Çünkü tanıdıktı. Çünkü kadınların yıllardır maruz kaldığı ama “büyütmeyin”, “ne alıngansınız”, “şaka yapıyoruz” denilerek üstü örtülen şeydi bu. Ve evet, konuşuldukça güç kazandı. Çünkü bazı cümleler, onlara verilen tepkilerle beslenir.

Kadınların büyük kısmı refleks olarak savunmaya geçti. “38 yaş çok genç”, “ben 45’im taş gibiyim”, “kadın yaşlanmaz” cümleleri havada uçuştu. Bu tepki iyi niyetliydi ama problemliydi. Çünkü savunma, karşı tarafın kurduğu zeminde yapıldı. Hâlâ gençlik, hâlâ çekicilik, hâlâ “gidebilirlik” üzerinden.

Yani aslında şunu dedik hep birlikte:

“Hayır, beni yanlış ölçtün. Ben hâlâ bu skaladayım.”

Oysa asıl mesele, o skalayı kimin tuttuğuydu.

Kim karar veriyor kimin “çıtır”, kimin “ölmek üzere” olduğuna?

Kim verdi bu yetkiyi?

Ve neden hâlâ bu soruyu sormak yerine, ölçüm sonuçlarıyla tartışıyoruz?

İşin ironik tarafı şu: Aynı yaş skalası erkekler için garip bir şekilde çalışmıyor. Kendi ölçüm kriterlerimi yazıp moral bozmak istemem…

Mesele aslında alışılmış bir üstünlük dili. Bu cümlelerin bu kadar gündem olması da tesadüf değil. Bazı insanlar için tepki görünürlük demek. Öfke, reklam. Tartışma sahne sonrası yankı. Hele ki kadınlar çıkıp kendilerini anlatmaya, yaşlarını savunmaya, bedenlerini gerekçelendirmeye başlarsa…

Oyun kusursuz çalışıyor…

Yani ölçüm cihazına itiraz etmiyoruz, sadece ibreye takılıyoruz.

“Hayır, yanlış ölçtün” diyoruz.

“Ben hâlâ bu skalada üst sıralardayım.”

Oysa asıl soru şu olmalıydı: Sen kimsin de ölçüyorsun?

Ama bu soru pek sorulmadı. Oysa savunmak, oyunu kabul etmektir. Yaşını, bedenini, cazibeni delil olarak sunmaktır.

Bak hâkim bey, hâlâ giderim var” demektir.

Yaş savunusu yapmak, güzellik kanıtlamak, hâlâ buradayım” demek yerine şunu söylemek yeterliydi:

“Bu dili reddediyorum.” “Ben ölçülmüyorum.”

Burada mesele şu:

Bir adamın ne dediği değil, bir toplumun hâlâ buna kahkaha atabiliyor olması.

Ve belki de en komiği şu: Kadınların yaşını konuşarak espri yaptığını sananların, kendi zihinsel yaşlarının hâlâ ergenlikte takılı kalması.

(Buraya sonra dönücem dediğim yere dönüyorum.)

Kendisine şöyle demek isterdim…

Bu espri “sert” olduğu için değil, tembel olduğu için problemli. “Kolay” çünkü. “Yıllardır satıyor”

Evet, güldük. Şimdi geçebiliriz.

Çünkü bazı şakalar, alkışlandıkça büyümez.

Bu tür espriler zekâdan değil, alışkanlıktan besleniyor. Yıllardır aynı yerden güldüğümüz için hâlâ çalışıyor sanılıyor. Kadını yaşla sınıflandırmak, bedeni üzerinden etiketlemek, “gider–gitmez” diye ayırmak kolay; çünkü risk almıyor. Kimseyi şaşırtmıyor, kimseyi rahatsız etmiyor, sadece zaten var olan bir bakışı yeniden dolaşıma sokuyor. O yüzden bu espri cesur değil, konforlu. O yüzden sivri değil, yorgun.

Asıl problem de burada:

Mizah, güce dokunmadığında değil; gücü yeniden ürettiğinde eskir. Ve bir noktadan sonra şaka olmaktan çıkar, sadece tekrar eder. Gülünür belki, ama o kahkaha bir şeyi açmaz; tam tersine kapatır. Yeni bir yer göstermediği için değil, eski bir yeri terk edemediği için. İşte bu yüzden bazı espriler alkış aldıkça büyümez; sadece hangi çağda kaldıklarını daha net gösterir.

Ve farkındaysanız Cem Yılmaz’ın göbeğinden, sarkan kol içlerinden hiç bahsetmedim…

Ama sorun değil. O zaten çok dert ediyor gibi…

10.KÖY

YENİ YIL

10. Köy’den Yeni Yıla

Bu yıla çok buruk giriyorum.

Bu yıla; eksilerek, susarak, içimde taşıdıklarımla giriyorum.

Gidenlerim var.

Bir daha “iyi ki buradasın” diyemeyeceklerim…

Sesini rüyalarımda duyduklarım…

Yokluğuna alışamadıklarım…

Ama bir de şunlar var:

Yanımda kalanlar.

Sessizce omzuma dokunanlar.

Hiçbir şeyi düzeltmeye çalışmadan, sadece duranlar.

Kaçmadıkları için minnet duyduklarım.

10.Köy, tam da burası işte.

Ne güçlü görünmek zorunda olduğum yer, ne de “iyi olacak” yalanının söylendiği bir durak.

Burası; acının inkâr edilmediği, kaybın küçültülmediği, sevgini saklamanın ayıp sayılmadığı yer.

Yeni yıldan mucize beklemiyorum.

Ben sadece şunu diliyorum:

Gidenlerin hatırası incinmesin,

kalanların kalbi yorulmasın.

Ve ben…

Biraz daha az yük taşıyayım.

Biraz daha çok nefes alayım.

Yeni yıl;

acılarımızı unutturmadan,

sevdiklerimizi unutturmadan,

bizi kendimize yabancılaştırmadan gelsin.

10.Köy’den selam olsun.

Yarasıyla yürüyen herkese…

10.KÖY

YILIN SON HAFTASI…

Herkes yeni yıl için dilekler dilerken, ben bu haftayı hep gerçekle geçiririm. Çünkü süslenmiş umutların, paketlenmiş dileklerin arasında insan en çok kendi yaralarını hisseder. Kimseye anlatmadıklarını. Kimsenin görmediğini.

Bu hafta, güçlü görünmekten yorulanların haftasıdır. Kaybettiklerini sessizce gömen, acısını düzgünce yaşayamayanların…

Ben bu yılı bitirirken “çok şey öğrendim” demiyorum. Ben çok şeye katlandım diyorum.

Yanlış anlaşıldım. Yalnız bırakıldım.

İyi niyetim, zayıflık sanıldı. Sessizliğimi onay sandı bazıları. Ama bilmedikleri bir şey vardı: Susmak bazen sabrın değil, sonun işaretidir.

Bu yıl bana şunu öğretti:

Herkes haklıyı sevmez. Herkes doğruyu taşıyamaz. Bazıları sadece güçlü görüneni alkışlar, içi sağlam olanı değil.

Yılın son haftası, “neden olmadı?” sorusunun cevabını artık aramadığım yerdir. Çünkü bazı şeyler olmuyorsa, vardır bir sebebi…

Bu yıl kaybettiklerim oldu.

İnsanlar… İnançlar… Hayaller…

Bazıları gitti.

Bazıları kaldı ama eskisi gibi değildi.

Bazılarıysa hiç olmamış gibi silindi hayatımdan.

Ve evet, canımı çok acıtan gidişler oldu.

Öyle sessiz, öyle açıklamasız, öyle geride kalanlara hayatı borç bırakır gibi…

Bazı insanlar kendi cezasını kendi keser, geriye sadece sorular kalır.

Bu yüzden yılın son haftasında barış çağrısı yapmıyorum.

Herkesle helalleşmiyorum.

Herkesi affetmiyorum.

Çünkü affetmek bazen erdem değil, kendinden vazgeçmektir.

Ve şimdi yılın son haftasındayız.

Ali’siz bir yeni yıl bu. Yirmi yıldır ilk kez, takvim değişirken ona “mutlu yıllar” demeyeceğim. Telefonum elimde durmayacak. Saat on ikiye yaklaşırken içimden geçen o tanıdık cümle boğazımda kalacak. Bazı alışkanlıklar vardır, sevdiğin insanla değil, zamanla kurarsın; işte onları kaybetmek, insanın içini sessizce çökertebiliyor. Bu yıl bitiyor ama onunla ilgili bitmeyen bir şey var: Yokluğunun hâlâ bir cümle kurması. Ben bu yıla eksik girmiyorum aslında, ağır giriyorum. Taşıdığım şey bir özlem değil sadece, yarım kalmış bir hayatın yankısı. Ve biliyorum, bazı kapılar kapanmaz, sadece içimizde başka bir yere taşınır.

Çünkü bazı “mutlu yıllar” hiç söylenmese de insanın içinde yaşamaya devam ediyor.

10.KÖY

HAKLIDAN KORKAN GÜÇ

Bu yazdıklarım ve söylediklerim bir meydan okuma değil. Bir gösteri hiç değil.

Bu sırt, birilerine yaslanarak güçlenmedi. Alkışla büyümedi.

Bir yapının, bir kalabalığın, bir unvanın taşıdığı yükle şekillenmedi.

Dayayacak bir yer yoktu.

O yüzden kendine dayandı.

Bu yazılar da öyle yazıldı.

Bir güce yaslanarak değil, haklı kalmanın bedelini ödeyerek.

Siz seversiniz, sevmezsiniz ben böyleyim…

Haklıdan korkulur.

Çünkü haklı, güçle aynı dili konuşmaz.

Güç bağırır, haklı susar.

Güç kalabalık toplar, haklı tek başına kalır.

Ve işte tam burada başlar korku.

Güç dediğimiz şey çoğu zaman sanıldığı gibi cesaret değildir. Mevki olabilir, unvan olabilir, network olabilir, kalabalık olabilir. Ama nadiren omurgadır.

Haklıysa eğilip bükülmez. Şartlara göre şekil değiştirmez. Günün rüzgârına göre yön almaz. Bu yüzden rahatsız eder. Çünkü haklı, güçlüye şunu hatırlatır: “Bu kadar şeye rağmen hâlâ eksiksin.”

Haklıyı susturmak bu yüzden gerekir.

Ama doğrudan değil.Doğrudan saldırı, haklıyı görünür kılar. Bu yüzden dedikodu devreye girer.

Dedikodu, güçsüz gücün silahıdır.

Belgesizdir, kanıtsızdır, sorumluluk almaz. “Ben demiyorum ama…” diye başlar, cümlelerin ortasında masumiyet, sonunda zehir vardır.

Haklıdan korkan güç, onun fikrini çürütmeye çalışmaz. Çünkü çürütemez.

Onun yerine itibarını aşındırır.

İnsanları ondan uzak tutar. Yalnız bırakır. Çünkü bilir: Haklı tek başına kaldığında, kalabalıklar rahatlar.

Peki korkunun asıl kaynağı nedir?

Haklının bildikleridir.

Susan ama bilen biri, kontrol edilemez.

Satın alınamaz. Yönlendirilemez.

Onu öfkeyle provoke edemezsin.

Güçlü, haklıyı “zor” ilan eder.

“Uyumsuz” der. “Problemli” der. “Negatif” der. Bir süre sonra kimse ne dediğini hatırlamaz ama herkes onunla yan yana durmaktan çekinir. İşte dedikodunun başarısı budur: Gerçeği değil, mesafeyi üretir.

Kalabalıklar her zaman güçlüden yana durur. Çünkü güçlü, güvenli görünür. Haklı ise risklidir.

Haklıyı savunmak bedel ister. Güçlüyü alkışlamak ise konfor.

Haklıyı yok etmek isteyen güç, aslında kendini kurtarmaya çalışır.

Çünkü haklı yaşarsa, maskeler düşer, yapılanlar sorgulanır, ünvanlar hafifler,

alkışlar kesilir.

Ve güç, alkışsız kalmaktan ölümüne korkar.

Ama zaman garip bir terazidir. Bugünü değil, iz bırakanı tartar. Güçlü kazandığını sanır, Haklı yalnız kaldığını düşünür. Oysa zaman geçer, isimler silinir, ünvanlar unutulur.

Ve geriye bir cümle kalır:

“Orada biri vardı. Doğruyu söylemişti.”

İşte bu cümle, gücün asıl kâbusudur.

Ben o yüzden 10. Köy’deyim.

Kalabalığın güvenli yalanı yerine, yalnızlığın dürüst sessizliğini seçtiğim için.

Haklıdan korkan güce mesafem bu yüzden.

Çünkü ben bilirim:

Haklıyı yok etmeye çalışan hiçbir güç, gerçekten güçlü değildir.

Ben şunu biliyorum:

Sırtını bir sisteme, bir kalabalığa, bir role yasladığında

o sırt bir gün çekilir.

Ben sırtımı kendim güçlendirdim.

Çünkü dayanacak yer kalmadığında insan ya çöker

ya omurgasını inşa eder.

Ben ikincisini seçtim.

Haklıdan korkan güce karşı dayanağım bu yüzden başkasının gölgesi değil, kendi sırtımdır.

Ve evet…

Bu yükle yaşanır.

Ama eğilmeden.

10. KÖY

ŞAH MAT

Bu Tahta Zaten Eğriydi

Başlangıçta her şey adil görünür.

Tahta simetriktir.

Taşlar eşittir.

Kurallar nettir.

Masal burada başlar.

Gerçekte ise bazıları oyuna

iki vezirle başlar.

Bazıları şahını bile koruyamaz.

Haklı olan yine piyondur.

Önü bir kare açıktır,

fazlası yoktur.

Yanlış yapma lüksü yoktur.

Her hamlesi kayda geçer.

Güçlü olan ise taşlarını harcayabilir.

Yanlış yapar, geri alır.

Kural çiğner, adına strateji der.

Çünkü onun hataları oyunun parçası,

piyonun doğruları ise oyun bozanlık sayılır.

Toplum hakeme benzemez.

Toplum seyircidir.

Ve seyirci, kazananı sever.

Nasıl kazandığıyla ilgilenmez.

Vezir devirdiğinde alkış gelir.

Piyon ilerlediğinde şüphe.

“Kim gönderdi onu oraya?”

“Bu kadar cesareti nereden buldu?”

“Yerini bilmiyor mu?”

Satrançtaki en büyük yalan şudur:

Herkesin aynı kurallarla oynadığı.

Hayır.

Bazıları kuralları çiğneme hakkıyla oynar.

Bazıları kurallara rağmen.

Şah hiçbir zaman en güçlü taş değildir.

Ama herkes onu korur.

Çünkü şah düşerse,

birçok yalan açığa çıkar.

Bu yüzden yanlış hamleler görmezden gelinir.

Vezirin önüne açılan yollar,

piyonun önüne duvar olur.

Ve bir an gelir…

Piyon artık ilerlemez.

Ne şahı tehdit eder,

ne veziri kovalar.

Sadece durur.

Sonra çekilir.

İşte o an seyirci “kazandık” sanır.

Tahta hâlâ duruyordur.

Taşlar hâlâ yerindedir.

Ama satranç bitmiştir.

Çünkü haklı olan çekildiğinde

oyun devam edebilir,

ama anlam devam etmez.

Ve bu, kitaplarda yazmayan asıl şah mattır.

“Bazen oyunu güçlü kazanır.

Ama haklı olan masadan kalktığında

bu bir yenilgi değil,

oyunun iflasıdır.”

10.KÖY
ÇOK BİLEN BÖCÜĞÜ

Çocukluğumdan beri başım en çok bildiklerimden ağrır.

Birileri çıkıp “bu nasıl olur, nasıldır ki” dediğinde, genelde bir fikrim vardır. Ukalalığımdan değil. Her bulduğumu okumamdan, her şeyi hatırlayan fil hafızamdan, onların bir yerlerde birikip durmasından… Gri hücrelerime ettiğim eziyetten.

“En çok neyden korkarsın?” dediklerinde, tereddütsüz “bildiğimden” derim.

Bilmediğim korkutmaz beni; öğrenirim. Bir şeyin korkulacak olup olmadığına, hakkında hiçbir fikrim yokken nasıl karar verebilirim ki?

Ama bilmenin de acı tecrübeleri var elbette.

Bir yanlışı düzeltirken sevimsiz duruma düşmek…

İnsanların “huysuzsun”, “ayar veriyorsun” demesi…

Oysa obsesif yanlarım “ulan bu yanlış!” diye çığlık atarken, bazen sadece susup seyirci kalmak zorunda kalmak insanın içini kemiriyor.

Mesela evlilik…

Sevgililik…

Kadının az bilmesi ya da bildiğini az söylemesi üzerinden kurgulanan mutluluk, sağlık, erkek tatmini hikâyeleri…

Patrondan daha iyi bildiğin bir iş varsa, bir süre sonra işin olmuyor zaten.

Birileri “hocam” dediğinde, ilk refleksim “kesin dalga geçiyor” diye düşünmek oluyor.

Oysa ben kendimle zaten yedi yirmi dört dalga geçiyorum.

Çoğu zaman söylediklerim, söyleyemediklerimin dörtte biri bile değil.

Babam “sus” derdi.

“Atlama hemen… Dinle…”

Öğrenebildim mi?

Öğrenseydim bu kadar yazmazdım muhtemelen.

Uzunca zamandır size bir fikir beyan etmiyor, bir şeyinize karışmıyorsam, bilin ki muhtemelen sizden vazgeçmişimdir.

“Ben bilirim” gibi bir iddiam yoktur.

İnandırıcı gelmiyor biliyorum ama gerçekten bilgisi olan, ruhu zengin birini bulduğumda dinlerim. Hem de haddimi bilerek.

Bilen insanları severim.

Kendini bilenleri, bildiğini bilenleri, haddini bilenleri…

Dünyanın başına ne geliyorsa, haddini bilmeyenlerden gelir.

Bilmediği şeyi biliyor gibi yapanlardan…

Hırslı, açgözlü, boş gürültülü insanlardan.

Az bilip çok bildiğini sanmak insanı kör eder.

Dilini bülbül eder.

Sonunda da madara eder.

Fikrimce, bilmek hayatın ehliyetidir.

Bilmek iyi bir şeydir.

Birimizin bildiği, ummandaki minicik bir damladır.

Hepimizin bildiği ise koca bir umman.

Kötü olan, bilmeden bildiğini sananlardır.

Bu yazı, bilgisizliğinden her dersten “muaf” olanlara gelsin.

10.KÖY

TANGO

Bu serzeniş aslında tek bir kişiye ya da tek bir başlığa değil; tangonun emekle, sorumlulukla ve etikle kurulan bütün yapısına dair. Ilgın hocayı destekleyen ama meseleyi daha geniş bir çerçeveye oturtan, kimseyi hedef göstermeden ama hiçbir şeyi de es geçmeden birşeyler yazmak istiyorum.

Ilgın hocamızın dile getirdiği bir serzeniş var.

“Artık herkes eğitmen.”

Bu cümle, kulağa basit geliyor ama içinde koca bir yorgunluk, birikmiş bir hayal kırıklığı ve haklı bir isyan barındırıyor.

Evet, ortalıkta “yetkin olmayan” pek çok “eğitmen” var.

Ama burada durup şunu da hatırlamak gerekiyor:

Bu insanların önemli bir kısmının elindeki belgeleri federasyon verdi.

Yani mesele sadece bireysel hevesler değil; sistemi kuran, denetlemeyen ve “olmuş gibi” yapan yapılar da bu tablonun parçası.

Bugün tangoda “eğitmen” olmak, çoğu zaman gerçek bir eğitim sürecinden geçmekten çok, doğru zamanda doğru yerde bulunmakla mümkün hale geldi.

Pedagoji bilgisi, müzik bilgisi, beden mekaniği, liderlik–takipçilik dengesi, etik sınırlar…

Bunların hiçbiri sorgulanmadan, birkaç atölye, birkaç festival, birkaç fotoğrafla insanlar kendilerini bir anda “hoca” olarak konumlandırabiliyor.

Benzer bir yozlaşmayı DJ’lik alanında da görüyoruz.

Elinde gerçek bir tango arşivi olmayan,

tango orkestralarını, dönemlerini, ritmik yapıları bilmeyen,

milonga dramaturjisini, enerji akışını, gece okumasını öğrenmemiş kişiler;

YouTube’dan indirilmiş blok tandalarla, Spotify’dan listelerle DJ kabinine geçiyor.

Daha da acısı şu:

Koskoca organizasyonlar, yılların birikimini hiçe sayarak, gecelerini bu kötü çalan DJ’lere emanet edebiliyor.

Çünkü çoğu zaman kriter “iyi çalmak” değil; “ucuz”, “yakın”, “desteklenen” olmak.

Oysa tango DJ’liği, sadece şarkı sıralamak değildir.

Bu, müzik tarihi bilmeyi, salonu okumayı, dansçının bedenini ve nefesini hissetmeyi gerektirir.

Yanlış bir tanda, yanlış bir sıralama, yanlış bir enerji;

bütün geceyi, bazen bütün bir organizasyonu çöpe atabilir.

Bir de işin okul tarafı var.

Gerçekten okul olanlar…

Vergisini veren, stopajını ödeyen, faturasını kesen, sorumluluk alan, mekânı olan, hukuki ve etik yükümlülüklerini yerine getiren okullar.

Ve karşılarında,

bir kafede, bir arka odada, bir köşede ders verip

adına “okul” diyen ama ortada ne bir kurum, ne bir müfredat, ne de bir sorumluluk olan yapılar.

Bu noktada mesele artık sadece tango değil.

Bu, emeğe saygı meselesi.

Bu, nitelik–görünürlük çatışması.

Bu, “herkes yapabiliyorsa, değeri de düşer” anlayışının sanata sirayet etmesi.

Kimse “kimse eğitmen olmasın” demiyor.

Kimse “DJ’lik yalnızca seçkin bir grubun hakkıdır” da demiyor.

Ama şunu demek zorundayız:

Tango, hevesle değil; bilgiyle, emekle ve sorumlulukla taşınır.

Ve bu üçü yoksa, geriye sadece kalabalık kalır.

Kalabalık ama derinliği olmayan bir sahne.

Belki artık sormamız gereken soru şu:

“Kim eğitmen, kim DJ?” değil;

“Kim gerçekten bu dansın yükünü taşımaya hazır?”

Çünkü tango, özensiz ellerde çoğalmaz.

Yalnızca aşınır.

Ne “hoca” demekle hoca olunur,

ne de DJ kabinine geçmekle DJ.

Müzik bilmeden dans öğretilmez,

dansı anlamadan müzik çalınmaz.

Orkestraları, dönemleri, ritimleri, bağlamı bilmeden yapılan her şey

yalnızca taklittir.

Tango, sorumluluk ister.

Bir sınıfa girdiğinde, bir kabine geçtiğinde,

insanların bedenini, zamanını ve duygusunu teslim aldığını bilmek gerekir.

“Nasıl olsa olur” cümlesi tangonun dilinde yoktur.

Emeği görünmez kılmadan,

bileni susturmadan,

bilmeyeni parlatmadan yürür.

Belge almak yetmez; o belgenin içini doldurmak gerekir.

Arşiv olmadan tarih olmaz.

Tarih olmadan gece kurulmaz.

hazır tandalarla

bir salonun kalbi yönetilmez.

Ve evet:

Tango herkesindir.

Ama herkesin tangoyu taşıma biçimi aynı değildir.

10.KÖY
YORUMSUZ

Bir yazı olsaydı!
Bu konuda yazmak istiyorum uzun zamandır… Sizi üzecekse okumayın… Ama bununla sınanlar için belki devadır… Çünkü YAZMAK İYİLEŞTİRİR! Belki…

Giden!

İntihar kelimesi, gündelik konuşmada fısıltıyla geçilir.

Sanki yüksek sesle söylersek çağıracakmışız gibi…

Sanki adı anılınca gölgeler uzayıp, duvarlar üstümüze çökecekmiş gibi.

Ama aslında intihar, konuşulmadığı için güçlenen bir karanlık.

Üstüne örtü serildikçe büyüyen, görmezden gelindikçe kök salan.

Çoğu insan intiharı bir bitiriş zanneder.

Oysa çoğu kez bir dayanamama, yorulma, nefes alamama halidir.

Bir çığlık değil, çoğu zaman sessiz bir fısıltıdır.

Duyan azdır.

İnsan bazen yaşamak için değil, var olmamak için mücadele eder.

Buna şahit olanlar çoğu kez “Hayat güzel, bak…” der.

Güzeldir belki, evet… ama göremeyene güneş de karanlıktır.

Bir yazı yazsaydım, şunu da söylemek isterdim:

İntihar, ölmek istemekten çok, acının bitmesini istemektir.

Ve bu cümle tek başına bir merhem değildir.

Ama anlamak için kapı aralar.

Kimi zaman insan, yaşadığı yükü sırtından indirecek bir omuz bile bulamadığını sanır.

Yorgunluğunu tarif edecek kelime yok zanneder.

Oysa vardır…

Ve belki böyle bir yazının içinde bir de ses olurdu:

“Gitme demiyorum.

Sadece kalmak imkânsız geliyorsa, birlikte nefes alalım.”

Çünkü bazı insanlar ölmek istemez —

kimse duymadığı için, yaşamak da istemez.

Bu yüzden intiharı yazacaksam, romantikleştirmeden, “çözüm” gibi göstermeden yazarım.

Çünkü ölüm çıkış değil, geri dönülmez bir suskunluktur.

Ve bazen bir insanın yaşamasını sağlayan tek şey, bir başka insanın elini uzatmasıdır.

Yaşamak bazen bir lütuf değil, mücadeledir.

Ama mücadele varsa, umut da vardır.

Peki Kalan!

İntihar, geride kalanların göğsüne saplanan görünmez bir bıçak gibidir.

Giden acısını bitirir belki, ama yükünü bırakır.

Biz kalanlar o yükün içinden cevap ararız:

“Neden?”

“Fark edemedim mi?”

“Keşke bir mesaj daha atsaydım…”

“Yanında olsaydım, değişir miydi?”

Ama gerçeği söyleyeyim mi?

O soruların hiçbiri cevap bulmaz…

Çünkü intihar her zaman mantıklı açıklaması olan bir karar değildir.

Bazen sadece bir aşırı dolmuşluk anıdır, bazen bir karanlıkla tek başına kalmaktır, bazen de “kimse anlamıyor” duygusunun dayanılmaz hâle gelmesidir.

Ve Kalan; sen şu anda iki yükü aynı anda taşıyorsun.

Bu çok ağır. Biliyorum…

Böyle zamanlarda insan hem yas tutar, hem kızar, hem anlamaya çalışır.

Bazen kırgınlık yanağımıza çarpar:

“Bana neden söylemedi?”

Bazen suçluluk içe çöker:

“Belki de engelleyebilirdim…”

Ama bilmenizi isterim:

İntiharı tek bir kişi önleyemez.

Kimse tek başına bir insanın karanlık uçurumlarını aydınlatacak kadar büyük değildir.

Senin sevgin de, varlığın da değersiz değildir.

Ama bazen bir insanın içindeki karanlık dışarıdaki bütün ışıkları perdeleyebilir.

Ve geride kalan sen yaşamaya devam edersin.

Bu cümle küçük değil.

Bu devam ediş, tüm bu acıya rağmen inanılmaz bir güç.

Kalmak da bir imtihan bazen…

10.KÖY

“DİYEMEZSİN!”

Kadınlara Hadsizlikler Çağına Notlar

Bazen bir video izlersin ve yıllardır içinden söyleyemediğin şey, bir anda boğazına düğümlenmiş bir isyan gibi yükselir. Benim için o an, kadınların bedenleri hakkında pervasızca konuşan, yorum yapan, sınırlayan insanların karşısında kaç kez sustuğumu hatırladığım andı.

Kilo alınca konuşanlar, verince konuşanlar…

Spor yapınca yargılayanlar, yapmayınca eleştirenler…

Sanki kadın bedeni, herkesin açık büfe yorum alanı.

Bugün o sessizliği bozuyorum.

Sadece kendim için değil; aynaya her baktığında başkasının cümlesini değil, kendi gerçeğini görmek isteyen tüm kadınlar için.

Çünkü artık biliyorum:

Herkesin konuştuğu bir dünyada, kadınların ses çıkarması devrimdir.

Kadınlara biçilen roller vardır: hem ince olacaksın hem susacaksın. Kilo alırsın “fark etmiyormuşsun gibi” konuşurlar. Kilo verirsin “fazla mı kaçırdın?” diye sorarlar.

Spor yaparsın “kadına kas yakışmaz” derler; yapmazsın “kendine bakmıyorsun.” Derler.

Bedenin senindir ama fikir beyan etme hakkı sanki tüm mahalleye dağıtılmıştır. Kadının bedeni üzerinde söz söyleme hakkını kendinde gören bu özgüvensiz düzenin adı: PATRİYARKADIR.

Ben 40 kilodan fazlasını verdim.

Gözümle gördüğüm, canımla taşıdığım, terimle sildiğim 40 kilo.

59 yaşındayım, 150 cm’yim, 54 kiloyum.

Hemen her gün antrenman yapıyorum. Çünkü isteğim var, iradem var, disiplinim var. Ve evet, hâlâ bitmedi; çünkü benim bedenim bir proje değil, benim hayatımın ta kendisi.

Benim bedenim, başkalarının onay kuyruğuna girecek bir devlet dairesi değil.

Ama toplum?

Toplum her kilo değişimiyle ayrı yorum paketini poşetsiz şekilde kapıma bırakıyor.

Çünkü kadının bedeni konusunda fikri olmayanlara bile otomatik konuşma yetkisi tanıyan bir kültürde yaşıyoruz.

“SPORU ABARTMA.”

Abartan kim? Kendinden başka herkesi onaylamak zorunda hisseden insan…

Kadın güçlü olunca değil, güçlü görünce panikleyen bir zihniyetin cümlesi bu.

“ZAYIFLADIN, ARTIK YETER.”

Yeter mi? Kime göre? Sana mı göre? Sen benim nefes darlığımı, uykusuzluğumu, eklem ağrılarımı mı taşıdın da ‘yeter’ diyorsun?

Kadının sınırlarını hep başkaları çizsin isteyen o eski düzen, hâlâ ölmedi ama biz öldürmeye kararlıyız.

“KADINA KAS YAKIŞMAZ.”

Pardon, biz hâlâ Orta Çağda havan mı dövüyoruz yoksa…

Kas yakışmazmış…

Cehalet bir kas olsaydı, bazıları Mr. Olympia’dan kupayla dönerdi.

Kadının gücünden rahatsız olanların tek derdi estetik değil: gücü bizde görmek istemiyorlar.

“KİLON VARKEN FARK ETMİYORDUN HERHALDE?”

Hayır, fark ediyordum.

Bedenim bendeydi.

Sorun şu ki, sen benim farkındalığımı fark etmeyecek kadar farkında değildin.

Kadını “kendi bedenine yabancıymış” gibi gösteren anlatıların tamamı, kadınların özdenetim gücünü küçültme çabasıdır.

VE EN ACIKLISI:

Kadının bedeni hakkında konuşmayı bir “halk görevi” sanan kalabalıklar…

Sanki kadın, halkın ortak malı.

Sanki kadının yürüyüşü, kolu, beli, yüzü, kilosu bir açık oturum konusu.

Bu ülkede kadın olmak bazen yürürken bile açıklama yapmak zorunda bırakılmak demek.

DİYEMEZSİNİZ.

Gerçekten artık diyemezsiniz.

Çünkü her kadının hayatında bir gün geliyor:

“Bu hadsizliğinize borçlu değilim” diyebildiği bir gün.

Ve o gün, kadının kendine ait bir beden, kendine ait bir ses, kendine ait bir irade olduğunu hatırladığı gündür.

Ben bugün söylüyorum:

BEDENİM BANA AİT. SPORUM BANA AİT. YAŞIM BANA AİT.

KASIM DA, KİLOM DA, HEDEFİM DE BANA AİT.

Onay listenizde değilim, hayatımın şoför koltuğu sizde değil.

Ve diğer kadınlara diyorum ki;

Kimin ne dediğiyle ilgilenmeden, istediğiniz bedende, istediğiniz güçte, istediğiniz hızda yaşayın. Çünkü kimsenin fikri, senin kasın kadar bile güçlü değil.

Ve unutma:

Bir kadının özgürlüğünden daha önemli hiçbir şey yoktur.

10. KÖY

HAYATTA KALMA REHBERİ

Ayarı kaçmış samimiyetler çağında, samimiyetin ambalajını parlattıkları bir dönemde, içeriğe bakabilenler için…”

“Bu Çağın Ayarı Neden Kaçtı?”

İnsan ilişkileri tuhaflaştı, farkında mısın?

Samimiyet kelimesi değer kaybetti, yakınlık duygusu karıştı, sözler eridi, niyetler bulandı. Herkes birbirine çok yakınmış gibi davranıyor ama kimse kimseye gerçekten dokunmuyor. Duygusal mesafe ile fiziksel yakınlık arasındaki uçurum gittikçe büyüyor.

Bir bakıyorsun, her gün selam verdiğin insanların çoğu; ya seni işine yaradığı kadar tanıyor ya da sana ihtiyaç duyduğu sürece hatırlıyor.

Ama merak etme…

Bu çağın ayarı kaçtıysa,

sen düzene uymak zorunda değilsin.

Bu rehber;

yalan samimiyetlere, şişkin egolara, tutulmayan sözlere “yakınlık illüzyonu”na ve enerji emici insanlara karşı zırhını kuşanman için hazırlandı.

Hazırsan:

Gerçeklik tokadı, mizah sosuyla birlikte geliyor.

1. “Nasılsın?” Sorusu Bir Testtir.

Çoğu insan bunu sadece sessizliği doldurmak için sorar.

Gerçek cevabı duymaya niyet edenle, meraktan değil nezaketten soran arasındaki farkı

karşındakinin gözbebekleri söyler zaten.

Enerjini hak etmeyene ayrıntı verme.

Kısaca: “İyiyim.”

Hepsi bu.

Duygularını herkese açık büfe gibi sunmak zorunda değilsin.

2. Söz Verene Değil, Sözünü Tutana Güven.

Bazıları söz verirken ağzından çıkan cümleyi bir sonraki nefesle silip geçer.

Söz söylemek kolaydır; tutmak ise omurga, ciddiyet ve karakter ister.

O yüzden, kimin ne dediğine değil, ne yaptığına bak.

Gerçek insanları orada görürsün.

3. Yakınlık Hissiyle Gerçek Samimiyeti Karıştırma.

Herkese “canım, kuzum” diyenlerin çoğu isim hatırlayamadığı için o kelimeleri kullanır.

Sıcak bir ses tonuna aldanma; gerçek samimiyet davranışta saklıdır.

Bazı insanlar LED ışık gibidir:

Parlak görünür ama hiç ısıtmaz.

4. Sessiz Kalanlardan Korkma; Sahte Sesliler Daha Tehlikelidir.

Zor zamanında ortadan kaybolan insanların yokluğu seni eksiltmez;

aksine, fazlalıkları azaltır.

Gerçek dostlar sessiz bile olsa yanındadır, sahte olanlar ise sadece kendi sahneleri olduğunda görünür.

Işıklı tabelaya değil, perde arkasına bak.

5. Ego Balonlarına İğne Değil, Mesafe Gerekir.

Ego büyüdükçe içi boşalır insanın, farkında değiller.

En ufak eleştiride havalanırlar, gerçeklikten uzaklaşırlar, kendilerini bulutların üzerinde sanırlar.

Sen sadece mesafe koy.

Rüzgârı görünce zaten kendileri patlarlar.

6. “Yanındayım” Diyenler Gerçekten Orada Mı, Kontrol Et.

Bazılarının “yanındayım” cümlesi Google Maps hatası gibidir:

Konum açık, kendisi yok.

Destekleri sözlü; bedeni, ruhu, emeği hiçbir yerde görünmez.

Gerçek destek yürür.

Geri kalan sadece konuşur.

7. Samimiyetsizliğe Gül, Ama Ciddiye Alma.

Bazı insanların “samimiyet performansı” öyle abartılıdır ki

altyazı koymak istersin:

“Bu sahnede gerçeklik yoktur.”

Ciddiye alırsan içini yakar; gülüp geçersen hayat hafifler.

Mizah, ruh sağlığının doğal filtresidir.

8. Enerji Hırsızlarını Engellemek Serbesttir.

Keşke gerçek hayatta da “blokla” tuşu olsaydı.

Neyse ki mesafe, sessizlik ve görüşmeme hakkı hâlâ var.

Enerjini tüketen insanların ortak özelliği kendilerini çok iyi gizlemeleri…

Ama sinir sistemin onları tanır.

Sinyali alınca kabloyu çek.

9. Zor Günler Eleştirmen Gibi İnsan Ayıklar.

Bir kötü gün, çevrendeki insanlar hakkında 10 yılın özetini verir.

Kim geldi, kim yoktu, kim sadece “düşündüm seni” deyip içini rahatlattı…

Hepsini not et.

Sonra gereksizleri listeden çıkar.

Arşiv temizliği ruhu ferahlatır.

10. Yalnızlık Değil, Gürültü Yoruyor.

Bazı kalabalıklar insanı yalnızlıktan daha çok yorar.

Sürekli kendini açıklamak, rol yapmak, pozitif görünme zorunluluğu…

Hayır.

Bu yalnızlık değil; yanlış insanlarla dolu ortamdan kaçış.

Seçici olmak savunma mekanizması değil, kalite kontrolüdür.

11. Kendini Açtığın İnsanları İyi Seç.

Duygular değerli bir para birimidir;

herkes hak eden konumda değildir.

Yanlış kişiye anlatırsan, hikâyen dedikodunun hammadde stoğuna dönüşür.

Emanet edeceğin insanı iyi seç; çünkü ruhun VIP kasadır.

12. İyiliğin Kıymetini Bilmeyene İkinci Kez Anlatma.

Bazıları iyiliğin doğal bir kaynak olduğunu sanır:

Sonsuz, bedava ve su gibi akıyor.

Hayır.

Senin enerjin sınırsız değil.

Bir kere anlamayan, ikinci seferde de anlamaz.

Müfredatı düzeltmeye çalışma; öğrenciyi değiştir.

13. Kırılganlığını Saklaman Gerekmiyor, Ama Herkese Göstermen Gerekmiyor.

Bazıları senin duygunu taşıyamaz;

sen de onların taşıyamayışını taşımak zorunda kalırsın.

Kırılganlığın sanat olabilir ama doğru galeride sergilenirse.

Yanlış kişiye gösterirsen, malzeme olur.

14. İnsanları Hayal Ettiğimiz Gibi Değil, Gösterdikleri Gibi Okumalıyız.

Modern insanın en pahalı hatası: beklenti.

Karşındakini “potansiyeliyle” değerlendirmek.

Potansiyel güzeldir ama hayat kurulacak bir temel değildir.

Gerçeği oku, davranışı izle, gerisini hayal hanesine yaz.

15. Kendine İyi Davran — Çünkü Çoğu İnsan Bunu Beceremiyor.

Kendi kendine kötülük eden insanlar,

başkalarına iyi davranmayı zaten beceremez.

Sen kendine iyi davran ki

başkalarının davranışı standardını düşürmesin.

Bu çağda kendine sadık kalmak bile devrimdir.

Sen çoktan o devrimin ön saflarındasın.

“Ayarı Sen Belirlersin.”

Bu çağda insanlar değişebilir, değerler eriyebilir, dengeler bozulabilir…

Ama senin ayarın hâlâ sende.

Zor olan yalnız kalmak değil; yanında duruyormuş gibi yapanlarla kalabalık görünmeye çalışmak.

Sen o oyunu çoktan bıraktın.

Bu rehberin her maddesi aslında tek bir şeyi hatırlatıyor:

Başkalarının tutarsızlığını sırtında taşımak zorunda değilsin.

Samimiyetsizliği teşhis edebildiğin anda özgürsün.

Enerjini koruduğun anda güçlüsün.

Kimin hayatına ne kadar gireceğine sen karar verdiğin anda,

ayarı kaçmış bir dünyada bile sağlam durursun.

Unutma:

Sen kendine sadık kaldığın sürece hiç kimse seni eksiltemez.

Ve en güzel tarafı şu:

Bu çağın bütün karmaşası içinde bile, kendine dürüst olanlar hep birbirini bulur.

Ayar kayıyor olabilir…

Ama seninkine kimse dokunamaz.

10.KÖY

AYDINLANMA PAZARI

Bazen düşünüyorum…

Biz gerçekten kendini bulmak isteyen bir toplum muyuz, yoksa kendini kaybettiğini ikna ile öğrenmiş bir toplum muyuz? Çünkü sokakta dolaşan her üç kişiden biri artık “enerjisi düşük”, “çakrası kapalı”, “ruhsal olarak blokajlı” hissediyor. İlginçtir, bu tanıyı da genelde ruhsal uyanış semineri düzenleyen, psikoloji eğitimi almamış, ama Instagram bio’suna rahatlıkla “Kozmik Rehber – Mindset Mentor – Kuantum Evren Ustası” yazmış birileri koyuyor.

Ve tuhaf biçimde herkes bunu artık çok doğal buluyor.

Bizim memlekette kişisel gelişim sektörü, adeta yeni bir kapitalist tarikat gibi çalışıyor. Ruhsal olarak hafifletmek yerine, üzerimize görünmez borçlar yazıyorlar:

Bir çanta dolusu “yapman gereken şey”, bir sepet dolusu “olman gereken kişi” ve devasa bir kutu “yetersizlik.”

Çünkü çakran kapalıysa artık suç sendedir.

Kimse o çakranın nasıl açıldığını, neden kapandığını, gerçekten kapalı diye bir şey olup olmadığını sorgulamaz. Sana sadece “Bu hafta sonu düzenlediğimiz çakra detoks kampına bekliyoruz” derler. Ücret bilgisi DM’den.

Yeni çağın yeni yetersizliği: Yetmiyorsun. Daha çok geliş!

Eskiden insanlar zor zamanlar yaşadığında “ben yoruldum” derdi. Şimdi “enerjim düştü” diyor. Çünkü yorulmak kabul edilmiyor; yorulmak ayıp, kırılganlık zayıflık, hüzün bilinç düşüklüğü…

Ama bir kursla “nefes terapisti” olan biri gelip seni düzeltebilir.

Bir de “zihnini temizle”, “anda kal”, “akışa bırak”, “negatifini dönüştür” gibi kulağa çok hoş gelen ama aslında hiçbir şey söylemeyen süslü cümleler verir. Bir süreliğine iyi hissedersin, ama sonra hayatın gerçekleri yine kapına dayanır.

Çünkü 45 dakikalık online meditasyonla çocukluk travmanı çözemezsin.

Çünkü “yüksek titreşimli bir kristal bileklikle” borderline kişilik bozukluğu geçmez.

Ama bunlar sana bunu söylemez.

Söylerse kurs satamazlar.

Yoga metası: Mindfulness mı, market mi?

Yoga… bir zamanlar nefes, beden ve farkındalık buluşmasıydı. Şimdi “koleksiyon tayt çıkaran”, “yogaya uygun detoks çorbası tarif eden”, “kamp yerlerini en iyi satan” bir sektör.

Yoganın kendisi kötü değil, elbette değil.

Kötü olan yoganın senin kendini kötü hissetmenden beslenmesi.

“Bu pozlarda duramıyorsan kök çakran zayıftır.”

“Bu nefes çalışmasında zorlandıysan yaşam amacını bulamamışsındır.”

Yahu belki bacağım ağrıyor? Belki moralim bozuk? Belki dün gece üç saat uyudum?

Hayır, hayır… tüm bunlar “enerji seviyen düşük olduğu için.”

Ve biz buna inanıyoruz.

Çünkü inanmak, suçu somut bir gerçek yerine soyut bir çakra sistemine atmayı kolaylaştırıyor.

Eğitimsiz uzman furyası: Sertifika her kapıyı açar

İşin en tehlikeli yanı da burada başlıyor.

Kendini geliştirmeye meraklı insanlar gerçek psikolojik desteğe ulaşamayınca, 2 gün süren kurslarla alınmış “yaşam koçu”, “bilişsel dönüşüm rehberi”, “enerji terapisti”, “spiritüel danışman” sertifikalarına yöneliyor.

Birçok insan, uzman bir terapistin aylarca üzerinde çalışacağı konulara, bir “nefes koçunun” 30 dakikada çözüm sunduğunu sanıyor.

Bu, toplum ruh sağlığının en sessiz ama en hızlı çöküşü.

Bir ülkenin ruhunu çökertmenin en kolay yolu, ona ucuz umutlar ve paketlenmiş aydınlanmalar satmaktır.

Üstelik hepsinin sloganı aynı:

“Sen yeter ki iste, evren sana verir.”

Peki, evren vermezse?

Peki hayat planladığın gibi gitmezse?

Peki mutsuzsan? Kaygılıysan? Yorgunsan?

O zaman suç yine sende:

“Yeterince istemedin.”

“Yeterince yüksek titreşimde değildin.”

“Yeterince şükretmedin.”

Nasıl oldu da modern toplum, insanın üzerine bu kadar yük bindirdi farkında bile değilim.

Asıl tehlike: Sahte spiritüellik en büyük narsisizm üreticisidir

Bir de bu işin görünmeyen yüzü var.

Bu piyasa sadece yetersizlik üretmiyor; aynı zamanda korkunç bir narsisizm patlaması yaratıyor.

Çünkü her kurs, her seminer, her meditasyon şu mesajı incelikle veriyor:

“Sen çok özelsin.”

“Sen çok üstünsün.”

“Sen kolektif bilinçten daha bilgesin.”

Bir bakıyorsun, dün herhangi biriyken bugün “aydınlanmış bir öğretmensin.”

Eleştiri kabul etmiyorsun, çünkü “bilinç seviyeleri düşük insanlar seni anlayamaz.”

Sınır koyamıyorsun, çünkü “iyi enerji yaymalısın.”

Öfkeni bile tanıyamıyorsun, çünkü “yüksek frekanslı biri öfkelenmez.”

Ortaya da ilginç bir karakter çıkıyor:

sürekli gülümseyen, ama içi tırtıklanmış;

inanılmaz özgüvenli görünen, ama eleştiri duyunca dağılan;

insan ilişkilerinde yüzeysel, kendine dönük, dışarıya kapalı.

Yani modern çağın “iyi niyetli görünümlü narsisti.”

Ruhunu gerçek emekle değil, hazır paketle parlatmış.

Toplumun ruhu nereye gidiyor?

Ben bazen gerçekten korkuyorum.

Çünkü sahte spiritüellik, topluma üç şey yapıyor:

Gerçek psikolojik destek ihtiyacını görmezden getirtiyor.

Terapi gerektiren konuları “enerji düşüklüğü” diye etiketliyor.

İnsanları içsel rekabete sokuyor.

“Kim daha bilinçli?”, “Kim daha yüksek frekanslı?”, “Kim daha çok şifa dağıtıyor?”

Duyguları değersizleştiriyor.

Üzüntü bir eksiklik, öfke bir düşüklük, kırılganlık bir başarısızlık gibi gösteriliyor.

Toplum böyle böyle kırılıyor, parçalanıyor.

Sonra da herkes birbirine “anda kalmayı” öğütlüyor ama kimse anda duramıyor.

Herkes “farkındalık” satıyor ama kimse kendinin farkında değil.

Herkes “şifa” dağıtıyor ama kimse kendi yarasını sarmıyor.

Benim 10. Köyümde şifa böyle verilmiyor

Orada kimse sana çakran kapalı demiyor.

Kimse sana daha iyi, daha üstün, daha bilinçli olman gerektiğini söylemiyor.

Kimse senin yaralarını “pozitif düşün”la kapatmaya kalkmıyor.

Orada kimse sana ruhunu pazarlamıyor.

Orada sadece şunu söylüyoruz:

“İnsan olmak zor iştir.

Ve biz bu zor işin ucuz çözümlere kurban edilmesine karşıyız.”

Gerçek şifa üniformasızdır.

Gerçek farkındalık sertifikayla gelmez.

Gerçek iyileşme influencer gülümsemesinde değil, kendinle yüzleşebildiğin o sessiz odadadır.

Son söz: Ruhun pazarlanamaz. Nokta.

Yazıyı şöyle bitirmek istiyorum:

“Kendini iyileştirmek istiyorsun diye seni sömürenlere borcun yok.

Ruhun bir pazarlama aracı değil.

Ve en önemlisi… çakran kapalıysa, belki de gerçekten sadece moralin bozuk.”

10. KÖY

VEFASIZLIK ÇAĞI

Şu hayatta en çok ne yoruyor biliyor musun? Düşman değil. Rakip değil. Kötülük de değil.

En çok “yakın” sandıkların yoruyor insanı.

Sana yoldaş, seninle güldüğünü sandıklarının, “Benim için değerlisin” diye cümle kurup ilk fırsatta seni sattığını fark ettiğin o keskin an… İşte orada bir şey kırılıyor insanın içinde. Ve ne kadar toparlamaya çalışırsan çalış, o eski haline bir daha gelmiyorsun.

Bizim çağımızın adı çoktan kondu:

Vefasızlık Çağı.

Öyle hızlı değişiyor ki ilişkiler; sadakat, nezaket, emek… Hepsi antika kavramlar gibi kaldı vitrinde. İnsanlar artık ilişki değil, “işlev” satın alıyor. Kim işine yarıyorsa biraz kalıyor, yaramıyorsa kenara atıyor. Ve en kötüsü de bunu normal sanıyor. Hatta hak görüyor kendinde.

Bir zamanlar “insan bir insana böyle yapmaz” dediğimiz şeyler, bugün timeline’dan akıp gidiyor.

Sırtından vurmanın adı “benim de kendime göre sebeplerim var” olmuş.

Yarı yolda bırakmanın adı “gücüm yetmedi”ye bağlanmış.

Ve emeğe kıymet vermemenin adı “ben değiştim” diye paketlenmiş.

Oysa insan değişmez o kadar kolay;

Sadece maskesi düşer.

Ben artık şunu öğrendim:

Vefasızlık, karanlıkta gelen bir tokat gibi değil.

Sessizce gelir.

Yavaşça gelir.

Kendini hissettirmeden, seni hazırlıksız yakalayan bir boşluk gibi oturur içinin tam ortasına.

Önce anlamazsın… “Yok canım, öyle değildir.” dersin.

Sonra kanıtlar çoğalır.

Sonra sessizliği fark edersin.

Sonra yokluğu.

Sonra da aslında hiç var olmadığını.

Ve bütün bunların ortasında bir gün aynaya bakarsın.

Şöyle bir kendine sorarsın:

“Ben neye üzülüyorum? Ona mı, yoksa kendi inandığım masala mı?”

Gerçek şu ki; insanlara değil, onların hakkında kurduğun hayallere kırılıyorsun.

“Böyle biri değil” diye savunduğun kişilerin aslında hep öyle biri olduğunu görünce için eziliyor.

Ve o ezikliği de kimse görmüyor. Çünkü güçlü durmak zorundasın. Bu çağ bunu istiyor.

Duygularını değil, performansını soruyor sana dünya.

Peki, vefasızlık çağında nasıl hayatta kalınır?

Benim bulduğum tek yöntem şu:

Kendine sadık kalarak.

İnsanlar değişsin, gitsin, bozulsun…

Sözler çürütsün, niyetler küflensin…

Sen yine de kendi duruşunu koru.

Çünkü bugün ayakta kalmanı sağlayan şey “kim gittiği” değil, “senin kim olarak kaldığın”.

Artık kimseye kırılmamayı öğrendim.

Bu, duygusuzluk değil.

Bu, gerçeği kabul etmek.

İnsanların kapasitesinin senin beklentilerinle sınırlı olmadığını görmek.

Kimin kalacağını, kimin gideceğini hayat zaten ayıklıyor.

Benim payıma düşen de şu:

Artık ruhuma kalabalık sokmuyorum.

Her güleni dost sanmıyorum.

Her yaklaşanı içeri almıyorum.

Kalbimin kapısında bir süzgeç var:

“Emek veriyor mu? Yük olmuyor mu? Dürüst mü? İçten mi? Yoksa yine bir menfaat yolculuğuna mı çıkıyor?”

Cevabı beni yormayanı içeri alıyorum, diğerleri zaten kapıdan dönüyor.

10. Köy’ün gerçeği şu:

Biz vefasızlık çağında yaşamıyoruz sadece.

Vefasızlığın norm kabul edildiği bir çağda, değerli kalmaya çalışan nadir insanlarız.

Bu yüzden yoruluyoruz.

Bu yüzden yalnız hissediyoruz.

Bu yüzden ilişkilerin dili bize artık yetmiyor.

Ama olsun.

Buradayız.

Kendi köyümüzde, kendi sözümüzün arkasında, kendi duruşumuza sadık.

Bazen yalnız, bazen sessiz…

Ama asla eğilip bükülmeden.

Çünkü biz vefasızlığa teslim olmadık.

Biz hâlâ insan kalmaya çalışıyoruz.

Ve belki de bu çağda en büyük direnç bu.

Ve sonunda sana sadece gerçekler kalıyor.

Sen de dönüp arkana şöyle bir bakıyorsun:

“Ne güzel ayıklanmışız biz.”

Evet, yalnızlık var.

Ama bir huzur da var.

Çünkü beni artık kalabalık yalanlar değil,

yalnız doğrular yaşatıyor.

10. KÖY
OMURGASIZLAR ÇAĞI

Bazı insanlar vardır; rüzgâr hangi yöne eserse, onlar da o tarafa döner. Bir gün “doğru” der, ertesi gün “ama o da haklı”ya geçerler.

Omurgasızlık tıpta değil, toplumda teşhis edilmesi gereken bir hastalıktır bence. Ve maalesef, bu çağın en bulaşıcı virüsüdür.

Omurgasızlık sadece korkaklık değildir; bilinçli bir stratejidir.

Sessiz kalıp kazanç sağlamanın en konforlu yoludur.

Bir tür içsel kaypaklıktır.

Bir tarafı tutmadan, herkesi memnun ederek, kimseye tam olarak “hayır” demeden yaşamanın ustalığıdır.

Ve bugünlerde bu beceri, ne yazık ki meziyet sayılıyor.

Oysa omurgasızlık, vicdanla akıl arasına sıkışmış bir konfor alanıdır.

Ben bu insanları iyi tanıyorum.

Aynı masada gülüp, ertesi gün sırtını dönenleri…

Yüzüne dost gibi bakıp, arkandan konuşanları…

Bir taraf seçmek yerine “ben karışmam” deyip kendini temize çıkaranları…

Onlar sayesinde, yanlışlar büyüyor; çünkü en büyük kötülük, sessiz kalanın eliyle işleniyor.

Kötülük artık açıkça yapılmıyor; “tarafsızlık” kılığında sızıyor her yere.

Bir toplumun omurgası, bireyin duruşudur.

Ama biz, eğilip bükülmeyi beceri sanan bir toplum olduk.

Kariyerler omurgasızlıkla ilerliyor, dostluklar menfaatle ölçülüyor.

Artık kimse “doğru”yu savunmak istemiyor; herkes “doğru zamanda konuşmayı” öğreniyor.

Bu da yeni nesil ahlak oluyor. Konuşma, bekle, duruma göre hizalan.

Ben hâlâ dik durmaya çalışan o azınlıktayım.

Yoruluyorum, evet.

Çünkü dik durmak çoğu zaman yalnız kalmaktır.

Ama biliyorum ki eğilmek daha ağır bir yüktür.

Ben kaybetmeyi göze alırım ama kendimi kaybetmeyi istemiyorum.

Kendine sadık kalanlar, “inatçı” ya da “zor insan” ilan ediliyor.

Omurgasız insan tehlikelidir.

Yalan söylemez gibi görünür, doğruyu çarpıtır.

Kötülük yapmaz gibi görünür, ama sessizliğiyle kötülüğe destek olur.

Söz verir, ama şartlar değiştiğinde inkâr eder.

O yüzden onları fark etmek zordur; çünkü kılığı hep “makul insan”dır.

Ve bu maskenin ardında, koca bir korku yatar: sorumluluk korkusu. Alamadığı sorumluluk dik duran insan olmanın gerektirdiği kayıplardır.

Artık insanlar kimin yanında olduğuyla değil, kimden zarar görmediğiyle gurur duyuyor.

Bir zamanlar susmak utançtı, şimdi olgunluk sayılıyor.

“Dik dur eğilme” diye büyütüldük, ama “aman karışma” diye susturulduk.

Bu ülkede ahlak bile bürokrasiye bağlandı; herkes kendi menfaati kadar ahlaklı.

Bazen düşünüyorum:

Acaba biz mi fazla omurgalıyız, yoksa onlar mı fazla esnek?

Çünkü artık doğruları söyleyen değil, sessiz kalan “akıllı” sayılıyor.

İçtenlik “politik değil”, dürüstlük “fazla sert” bulunuyor.

Ve böylece toplum yavaş yavaş çürüyor.

İyilik bile sessizleştiriliyor; “fazla göze batma” deniyor.

Dürüst insanlar küstürülüyor, çünkü omurgasızlar kalabalık.

Ve sonunda herkes, biraz omurgasızlaşarak tutunmayı öğreniyor.

Toplum buna alıştı.

Yalanla barıştık, ikiyüzlülüğü normalleştirdik, karakteri “gereksiz sertlik” saymaya başladık.

Ben kendi çevremde bu kaypaklığı maalesef çok görüyorum.

Bir gün “yanındayım” diyen, ertesi gün yok olanlar.

Sadece güçlüden yana olmayı “denge” sananlar.

Kendine faydası dokunmayan hiçbir iyiliğe yaklaşmayanlar.

Ve en kötüsü, yüze gülüp arkadan bükülen diller.

Artık kimse sırtından vurulmuyor, herkes öpülerek ihanete uğruyor.

Omurgasızlık bir kişilik bozukluğu değil, bir hayatta kalma yöntemi haline geldi.

İnsanlar eğilerek, yalan söylemeden yalan yaşayarak ilerliyor.

Sustukça yükseliyor, eğildikçe alkış alıyor.

Çünkü bu çağda dürüstlük değil, uyumluluk ödüllendiriliyor.

Artık kimse gerçeği duymak istemiyor.

Çünkü gerçeği duymak, duruş gerektiriyor.

Duruşsa bedel.

Ve bu çağda kimse bedel ödemek istemiyor.

Herkes ucuz, herkes kaypak, herkes esnek.

Kimse özgür değil.

Kimse fark etmiyor.

Eğilerek yaşayan, asla başını dik tutamaz.

Eğilerek yaşayanın gökyüzüyle bağı kalmaz.

Bu yazıyı öfkeyle değil, yorgunlukla yazıyorum.

Omurgasızlardan değil; onların çoğaldığı, alkışlandığı bir dünyadan yoruldum. Her şeyin politik olduğu bir çağda, ben hâlâ samimiyetin devrim olduğuna inanıyorum.

Bir cümlede bile duruş göstermek, artık devrim sayılıyor çünkü.

Eğer omurgalı kalmak çağ dışıysa, ben çağın dışında kalmayı seçerim. Çünkü eğilmeden yaşamak, her sabah aynaya utanmadan bakabilmektir. Ve ben o bakışı kaybetmek istemiyorum.

Ben artık insanların gözlerindeki samimiyeti değil, omurga hattını arıyorum.

Bir cümleye değil, bir suskunluğa güvenmeyi öğreneli çok oldu.

İnsanların ideallerini değil, fırsatlarını takip ediyorum; çünkü gerçeği orada gizli.

Kimin menfaati varsa, orada omurga erir.

Kimin korkusu varsa, orada söz bükülür.

Kimin maskesi varsa, orada insan kaybolur.

Belki bu yüzden azız, belki bu yüzden yalnızız, ama en azından eğilmiyoruz.

Duruşumuz pahalı, ama satılık değil.

Sözümüz sert, ama kibirli değil.

Yalnızlığımız, omurgasız kalabalıklardan çok daha onurlu.

Bu çağ, omurgasızların çağı olabilir.

Ama ben hâlâ inanıyorum:

Bir gün eğilmeden yaşamanın yeniden değer bulacağı bir dünya olacak. Çünkü bir toplum, ancak dik duranların gölgesinde ayakta kalabilir.

Bazen düşünüyorum:

Acaba gerçekten bu kadar mı zor dik durmak?

Eğer öyleyse, ben yanlış çağda doğmuşum.

Çünkü ben yanlışın karşısında “aman sessiz kalayım” diyemiyorum.

Benim için doğruluk hâlâ değer, vefa hâlâ erdem, omurga hâlâ insani bir gereklilik.

Ve ben artık sadece şunu söylüyorum:

Omurgasızlar çoğalabilir, ama omurgalılar asla yok olmaz.

Biz azız, ama hâlâ buradayız.

10. KÖY

ADALETİN YORULDUĞU ÜLKE

“Eşitsizliğe Alışmak”

Bazı sabahlar uyanıyorsun ve içinden geçiyor: “Bugün de adaletsiz bir gün olacak.”

Bu cümleyi düşünmeden söylüyorsun belki ama ruhun çoktan ezberlemiş.

Adaletin yorulduğu bir ülkede yaşıyoruz çünkü. Yoruldu, evet…

Çünkü artık kim haklı, kim torpilli, kim emeğiyle var olmaya çalışıyor, kim başkasının sırtına basarak yükseliyor — birbirine karıştı.

Ve biz, bu karmaşanın içinde adaletin sesini değil, torpilin yankısını duyuyoruz.

Bir zamanlar “haklıysan korkma” diyebilen bir ülkeydik.

Şimdi “korkmazsan başına iş alırsın” deniyor.

Bir zamanlar, çocuklara “çalış, çabala, başarırsın” öğretilirdi;

şimdi “tanıdık bul, birini ayarla, referans yazdır” diyorlar.

Bu dönüşüm bir günde olmadı; yavaş yavaş, sindirile sindirile geldi.

Biz de alıştık.

Belki farkında olmadan, belki içsel bir savunma mekanizması olarak…

Ama alıştık.

Adaletin Yorulduğu Ülke

Artık adalet aramak bile bir lüks.

Bir haksızlığa uğradığında, “boş ver, uğraşma” diyen sesler çoğaldı.

Çünkü herkes biliyor ki hak aramak, sistemin dişlilerinde öğütülmek demek.

Bir dilekçe, bir mahkeme, bir bekleyiş… Sonra bir gün geliyor, sana “takipsizlik” diyorlar.

Adaletin terazisi, artık sadece güçlülerin ağırlığını tartıyor.

Emeğin değil, unvanın kıymetli olduğu bir çağdayız.

Bir iş ilanı görüyorsun mesela:

“En az beş yıl tecrübe, üç dil, yüksek lisans, referans şart.”

Ama bakıyorsun pozisyona giren kim?

Yöneticinin yeğeni.

Senin tecrübene değil, soyadına bakıyorlar.

Ve sen bir kez daha sessizleşiyorsun.

İşte tam o an, adalet biraz daha yoruluyor.

Ve biz, biraz daha alışıyoruz.

Adalet, bu ülkede sadece mahkeme duvarlarında asılı bir yazı artık:

“Adalet mülkün temelidir.”

Ama o temelin altı çoktan boşalmış durumda.

Haksızlık, yeni normalimiz oldu.

Liyakatsizlik, yeni yetenek türü.

Eşitsizlik, yaşam biçimi.

Ve en kötüsü, artık kimse şaşırmıyor.

Eşitsizliğe Alışmak

Eşitsizlik bir anda gelmiyor.

Yavaş yavaş, sinsice yerleşiyor hayatın her alanına.

Bir bakıyorsun maaş farkı, bir bakıyorsun eğitim farkı, bir bakıyorsun fırsat farkı…

Sonra sen fark etmeden içselleşiyor.

Artık “neden ben değil” diye sormuyorsun; “zaten bana sıra gelmez” diyorsun.

Bu cümle, bu teslimiyet, bu vazgeçmişlik… işte en tehlikeli alışkanlık.

Bir kahve zincirinde sırada bekliyorsun, önüne biri geçiyor.

Bir memur, bir dosyanı öne almak için senden “ricada” bulunuyor.

Bir üniversite sınavında torpilli biri, senin emeğini ezip geçiyor.

Bir ihalede, bir kadroda, bir kürsüde, bir jüri listesinde…

Eşitsizlik artık “istisna” değil, sistemin ta kendisi.

Ve biz buna alıştık.

Kendimizi korumak için, sinir sistemimizi yakmamak için, inancımızı tamamen kaybetmemek için.

Çünkü bir noktadan sonra, sürekli haksızlığa maruz kalmak insanın sinir uçlarını yakıyor.

Ve insanlar yanmamak için duygusuzlaşıyor.

Biz de öyle yaptık.

“Böyle gelmiş böyle gider” dedik.

Halbuki öyle gitmezdi…

Ama biz sustukça, öyle gitmeye başladı.

Liyakat Yerine Sadakat

Bir ülkenin geleceği, “kim hak ediyor” sorusuna verdiği cevapla belli olur.

Bizim cevabımız uzun süredir yanlış.

Çünkü biz “kim tanıyor” diye soruyoruz.

Bu yüzden mühendis işsiz, ama tanıdığın çocuğu müdür.

Bu yüzden sanatçılar susturuluyor, ama propagandacılar ödül alıyor.

Bu yüzden doktorlar gidiyor, geriye “idare edenler” kalıyor.

Liyakat bitince, adalet nefes alamıyor.

Sadakatin ödüllendirildiği yerde, dürüstlük cezaya dönüşüyor.

Bir işe torpille giren biri, senin emeğini çalıyor ama sistem ona “tebrikler” diyor.

Ve senin içinde küçücük bir umut parçası daha ölüyor.

Yine de yaşamaya devam ediyorsun çünkü başka çaren yok.

Ama artık içinde bir yara taşıyorsun:

“Hak etmediği hâlde kazananları izlemek.”

İşte bu, toplumun en sessiz ama en derin travması.

Kolektif Yorgunluk

Sadece bireyler değil, toplum da yorgun artık.

İnsanlar adalet için sokağa çıkmayı değil, ekran başında söylenmeyi seçiyor.

Çünkü biliyorlar: bağırmak da sonuç vermiyor.

Küçük mutluluklara sığınıyoruz. Bir kahve, bir gün batımı, bir dizi bölümü…

Çünkü büyük şeyleri değiştiremiyoruz.

Umudun değil, umutsuzluğun paylaşıldığı bir çağdayız.

Sosyal medya öfke dolu ama meydanlar sessiz.

Herkesin içinde birikmiş bir isyan var ama kimse o isyanı dillendirmeye cesaret edemiyor.

Kolektif yorgunluk budur işte:

İçinde binlerce küçük öfke taşıyıp hiçbirini patlatamamak.

Haksızlığın karşısında susmak değil sadece,

susarken bile içten içe yanmak.

Ve her seferinde şu cümleyle avutmak kendini:

“Ne yapalım, burası Türkiye.”

Ama işte tam da o cümle, eşitsizliğe alışmanın resmidir.

Bir toplumun pes ettiğini gösteren en kibar cümledir.

Bir çeşit duygusal emeklilik dilekçesi.

Yine de…

Yine de bu ülke, hâlâ gece yarısı vicdanı sızlayan insanların ülkesi.

Hâlâ bir yerlerde, bir adaletsizliğe sessiz kalamayanlar var.

Bir çocuğa haksızlık edildiğinde içi burkulan,

bir yaşlıya saygısızlık edildiğinde sesini çıkaran,

bir haksız işe alım duyduğunda “yeter artık” diyen insanlar var.

Ve işte onlar sayesinde adalet tamamen ölmüyor — sadece dinleniyor.

Yorulmuş ama hâlâ bizimle.

Adaletin yorgun olduğu bu ülkede hâlâ utanabilen insanlar varsa, umut da uykuda değildir.

Bizim umudumuz büyük sloganlarda değil, küçük adımlarda gizli.

Bir dosyayı torpilsiz hazırlayan memurda,

bir öğrencisini adil değerlendiren öğretmende,

birine referans olmadan iş bulan gençte,

yani hâlâ “doğruyu seçmeyi” bilenlerde.

Bir gün bu ülke yine “haklı olanın kazandığı” yere dönecek.

Belki biz görmeyiz ama tohumları atılır.

Çünkü adalet, ölmeyi bilmeyen bir duygudur.

Yorulur, kırılır, yere düşer… ama birilerinin vicdanında yeniden doğar.

Ve belki işte o gün, bu 10. Köy’ün sokaklarında bir cümle yankılanır:

“Eşitsizliğe alışmak en büyük eşitsizlikti.”

10. Köy’den selamlar,

Adaletin hâlâ bir yerlerde nefes aldığına inananlara…

10.KÖY /

TÜRKİYE CUMHURİYETİ – UNUTULAN DEĞERLERİN SESSİZ NÖBETİ!

Bir zamanlar bu topraklarda bir sabah, güneşin doğuşu sadece bir günün değil, bir çağın doğuşunu müjdelemişti.

Mustafa Kemal ve arkadaşları, bir halkın yeniden ayağa kalkabileceğini, küllerinden bir ülke doğabileceğini dünyaya göstermişti. O gün, sadece bir yönetim biçimi değil; bir duruş, bir vicdan, bir başkaldırı şekli doğdu: Cumhuriyet.

Bugün ise 29 Ekim geldiğinde çoğumuzun aklına sadece bayraklar, marşlar ve kutlamalar geliyor. Ama Cumhuriyet, bir takvim günü değil.

Cumhuriyet, yoksul bir köylü kadının sırtındaki yorganı cepheye göndermesidir.

Cumhuriyet, okuma yazma bilmeyen bir ülkenin kara tahta başında harfleri öğrenme sevdasıdır.

Cumhuriyet, eşit yurttaş olma hayalidir.

Cumhuriyet, “Ben de varım” diyebilen bir halkın nefesidir.

Ve evet, biz “Mustafa Kemal’in askerleriyiz” derken, yalnızca bir slogan atmıyoruz.

Biz, o cesareti, o bilinci, o sorumluluğu sahipleniyoruz.

Ama dürüst olalım…

Ne kadarını yaşatabiliyoruz bugün?

Birbirimize tahammülümüz azaldı.

Toplumsal belleğimiz, tıpkı eski bir fotoğraf gibi sararıp silinmeye başladı.

Halkın iradesi yerine çıkarın, vicdan yerine rantın konuştuğu bir dönemdeyiz.

Lakin umut hâlâ var; çünkü Cumhuriyet, sadece bir geçmiş değil, bir sözleşmedir.

O sözleşmede “hürriyet” yazıyor, “adalet” yazıyor, “eşitlik” yazıyor, “kadın” yazıyor, “insan” yazıyor.

Ve biz o sözleşmeye hâlâ imza atıyoruz — her nefesimizle, her direnişimizle, her “yeter artık” dediğimiz anda.

Bugün çocuklarımız Atatürk’ün adını okul kitaplarında daha az okuyor olabilir.

Ama bir annenin dudaklarından “O olmasaydı biz olmazdık” cümlesi döküldüğünde, o miras hâlâ yaşıyor demektir.

Bir genç kız kendi ayakları üzerinde durmak istediğinde, o ışık hâlâ yanıyor demektir.

Bir öğretmen, bir doktor, bir işçi, bir sanatçı ülkesine inanmayı sürdürdüğünde; Cumhuriyet hâlâ nefes alıyor demektir.

Belki yorgunuz, belki umutsuzuz.

Ama bil ki, Cumhuriyet’in mayasında “yeniden başlamak” vardır.

O yüzden bu bayram, yalnızca geçmişe bir saygı değil; geleceğe bir hatırlatmadır:

Biz bu ülkeyi unuttukça, bu ülke bize küser.

Ama hatırladığımız an, yeniden doğarız.

Bugün, 29 Ekim.

Bir kez daha hatırlayalım:

“Egemenlik kayıtsız şartsız milletindir.”

Ve bu millet, hâlâ Mustafa Kemal’in izinde yürüyen,

hâlâ başı dik,

hâlâ kalbi kırık ama umudu diri insanlardan oluşuyor.

Çünkü bu topraklar, umudun en inatçı biçimini bilir.

Aç kalır ama onurundan vazgeçmez.

Yalnız kalır ama teslim olmaz.

Unutulur ama küllerinden yeniden doğar.

Birileri ne kadar “bitti” dese de,

bu halk “daha yeni başlıyoruz” diyebilen bir millettir.

Cumhuriyet Bayramı, sadece geçmişin kutlaması değil;

geleceğe verilen en büyük sözdür.

Adaleti yeniden tesis edeceğimize,

kadınların, çocukların, gençlerin sesini duyuracağımıza,

bilimi, sanatı, emeği, vicdanı yeniden yücelteceğimize dair sözdür.

Bugün, o sözü bir kez daha yineliyoruz:

Bu ülke bir kişinin değil, bir halkın ülkesidir.

Ne korku yönetimleri, ne susturulan kalemler, ne de çıkar zincirleri

Cumhuriyet’in ışığını söndüremez.

Çünkü biz o ışığı bir kere yaktık —

ve o ışık artık her birimizin kalbinde yanıyor.

Cumhuriyet Bayramımız kutlu olsun.

Unutmayalım — bizim en büyük mirasımız, hâlâ dimdik durabilme gücümüzdür.

Ve biz o gücü, tıpkı Mustafa Kemal gibi,

aklımızla, vicdanımızla ve cesaretimizle taşımaya devam edeceğiz.

Ne mutlu Türküm diyene!

10.KÖY AZ KONUŞMANIN VE MESAFENİN GÜCÜ

Son zamanlarda fark ettim; artık çok konuşmak istemiyorum.

Eskiden içimde bir anlatma isteği olurdu — kendimi ifade etmek, anlaşılmak, bir şeyleri açıklamak… Şimdi o istek sanki yavaş yavaş eridi. Yerini bir tür dinginlik aldı. Anlaşılmamanın verdiği o eski kırgınlık bile kalmadı; çünkü fark ettim, herkesin anlama kapasitesi kendi yarasının sınırında bitiyor. Artık anlatmaya değil, hissetmeye razıyım. Suskunluğun içinde insan, kendine en yakın sesi duyuyor çünkü.

Az konuşmak, bir kaçış değilmiş meğer; bir korunmaymış.

Bir zamanlar “uzaklaşmak” kelimesi bana soğuk gelirdi. Sanki bir veda, bir kopuş gibi. Ama şimdi biliyorum ki mesafe, insanın kendine ait alanını korumasının en zarif yolu. Herkesle her an iç içe olmanın, her duyguyu paylaşmanın, her sessizliği doldurmanın bedeli ağır. Çünkü insan, bir noktadan sonra kendi yankısında boğuluyor. Artık sessizliğin içindeyim — ama bu sessizlik bir yokluk değil; tam tersine, varoluşun özü gibi.

Bir dostum demişti: “Bazen konuşmak, varoluşun en ucuz hali olur.”

O zaman anlamamıştım. Şimdi anlıyorum. Çünkü bazı cümleler, insanın enerjisini tüketir. Her açıklama, biraz daha fazla teslim olmaktır karşındakinin anlamayışına. Ve insan, anlamayan birine ne kadar çok anlatırsa, kendinden o kadar eksilir. O yüzden artık konuşmuyorum. Çünkü anlamak isteyen zaten duyar; duymak istemeyen için bağırmanın da fısıldamanın da farkı yoktur.

Susmak bir kaybolma biçimi değil, bir olgunlaşma biçimiymiş. Bir şeyleri ispat etmeye çalışmaktan vazgeçtiğin anda, bir özgürlük doğuyor içinde. Kırgınlıkların, yanlış anlaşılmaların, açıklama çabalarının hepsi geride kalıyor. Sadece sen kalıyorsun.

Ve o “sen”, eskisinden çok daha net, çok daha gerçek.

Az konuşmanın gücü de burada: Sözcüklerin gürültüsünden kurtulup, anlamın özüne inebilmekte.

Bazen bir sessizlik, bin cümleye bedeldir.

O sessizlikte bir olgunluk vardır; bir sükûnet, bir kabulleniş. Artık açıklama ihtiyacı duymadığın yerde, içsel bir huzur başlar. Çünkü anlatma isteği, genellikle anlaşılma arzusundan doğar.

Ama bir noktada anlarsın ki, herkes seni kendi iç sesinden dinliyor. O zaman sessizlik, en dürüst dil haline gelir.

Artık kimin ne düşündüğünün, ne söylediğinin önemi kalmıyor. Çünkü kendi iç dengeni koruyabilmek, en büyük güç oluyor.

Mesafe de öyle…

Birine mesafe koymak bazen sevgisizlik sanılır. Oysa mesafe, sevginin biçim değiştirmiş hâlidir. Kimi zaman “seni hâlâ seviyorum ama artık kendimi de koruyorum” demenin sessiz yoludur.

Mesafe, kalbi değil, enerjiyi korur.

Ve her şeyin iç içe geçtiği bu çağda, biraz mesafe, biraz yalnızlık, biraz suskunluk, insanın kendine geri dönmesi için bir şifadır.

Zamanla öğrendim:

Birine her şeyi anlatmak zorunda değilim.

Her duygunun adı yok. Her düşüncenin ifadesi yok. Her bağın açıklaması yok.

Bazı şeyler sadece hissedilir.

Bazı mesafeler sadece korunur.

Ve bazı sessizlikler sadece yaşanır.

Artık konuşmadığım insanlar var hayatımda.

Ama onlara kızgın değilim.

Konuşmamak, bazen affetmenin bir biçimi bile olabilir.

Çünkü artık içimde kavga yok.

Sadece bir duruluk var, bir teslimiyet.

Birini sessizce bırakmak, bazen gürültülü vedalardan çok daha onurlu bir davranıştır.

Mesafe, bir bitiş değil, bir farkındalık halidir.

Bazen biriyle arandaki mesafeye bak, o mesafe senin artık kim olduğunu gösterir.

Eskiden “yakınlık” zannettiğin şeyin, aslında seni tüketen bir bağlılık olduğunu fark edersin.

İşte o an, mesafe bir duvar değil, bir nefes olur.

Eskiden beni ürküten o sessizlik, şimdi sığınağım.

Kendimle konuşuyorum, ama artık tartışmıyorum.

Kırgınlıklarımı değil, kabullenişlerimi dinliyorum.

Kelimeler değil, varlığım konuşuyor.

Ve bu yeterli.

Suskunluk da bir cümledir.

Mesafe de bir bağdır.

Bu yazı, sessizliğin koruyucu gücüne inananlar için… Bazen az konuşmak, en net cevaptır.

10. Köy – HİÇBİR ŞEY ESKİSİ GİBİ OLMASIN

Bazen değişim, sessiz bir vedadır.

Bu hafta 10. Köy’de, hiçbir şeyin eskisi gibi olmamasına izin veriyorum.

Çünkü bazen en büyük cesaret; yeniden başlamayı değil, artık eskisi gibi olmamayı seçmektir.

Hiçbir Şey Eskisi Gibi Olmasın

Bir sabah uyanıyorsun.

Her şey yerli yerinde aslında: aynı bardak, aynı perde, aynı kahve kokusu. Ama sen, o eski sen değilsin artık. Bir şey olmuş, ama adı yok. İçinde sessiz bir yıkım, ardından tuhaf bir boşluk. Ve kendine bile itiraf edemediğin bir cümle dolanıyor dilinde: “Hiçbir şey eskisi gibi olmasın.”

Bu, bir dilek değil aslında. Bir dua da değil. Daha çok bir kabullenişin sessiz yankısı. Çünkü eskisi gibi olmamak, her şeyin bittiği değil; tam tersine, yeni bir şeyin başladığı andır.

Eskisi gibi olmak isteseydik, aynı hatalara tutunur, aynı insanlara inanır, aynı yaraları taşırdık sırtımızda. Ama olmuyor artık.

Büyüdük çünkü.

Acının içinden geçe geçe, yalnızlığı sindire sindire, sessizliği dinleye dinleye büyüdük.

Bir zamanlar sustuklarımızı şimdi içimizde değil, hayatın ritminde duyuyoruz.

Artık biri bizi anlamadığında, kendimizi anlatma çabasına girmiyoruz.

Bir kapı kapanınca, diğerinin aralanmasını beklemiyoruz.

Kimi kayıpların geri gelmeyeceğini, kimi yolların tek yön olduğunu kabullendik.

Ve belki de ilk kez, kaybetmeyi öğrenmenin aslında bir kazanç olduğunu anladık.

Çünkü değişim, zarif bir vedadır.

Bir sabah aynaya bakarsın ve fark edersin; yüzünde, sesinde, duruşunda bir sakinlik var. Önceden seni delirten şeylere artık sadece gülümsüyorsun.

“Eskiden olsa…” diye başlayan cümlelerin çoğalıyor, ama devamını getirmeye gerek kalmıyor. Çünkü artık “eskiden olsa” demek bile sana uzak geliyor.

Birini affetmiyorsun belki ama onun seni incitme gücünü elinden alıyorsun.

Birini özlüyorsun ama artık dönmeyeceğini kabulleniyorsun…

Bir yere gitmek istiyorsun ama biliyorsun, o yer seni değil, sen o yeri büyütmüştün bir zamanlar.

Değişim bazen devrim gibi geliyor insana; büyük, sarsıcı ve kanatıcı. Ama çoğu zaman sessiz…

Kahveyi şekersiz içmeye başlıyorsun,

bir mesajı cevaplamıyorsun,

bir eşyayı kaldırıp geri koymuyorsun,

bir günü sıradan geçiriyorsun ama içinde bir ağırlık azalıyor…

İşte o zaman fark ediyorsun: bir şeyler değişti.

Sen değiştin.

Yalnızlık artık korkulacak bir şey değil.

Bir dönem yalnız kalmaktan çok korktun.

Kalabalıklara sığındın, konuşmalara, kahkahalara, “iyiymiş gibi” yapmalara…

Oysa yalnızlık, sandığın kadar ürkütücü bir yer değilmiş.

Yalnızlık, aslında ruhun karantinaya alınması gibi birşeymiş.

Zehirli düşüncelerden, sahte insanlardan, gereksiz gürültülerden arınma haliymiş.

Artık birileri olmadan da tam hissedebiliyorsun.

Söylemeden anlaşılmayı beklemiyorsun.

Kendi iç sesini duymak için sessizliğini çoğaltıyorsun.

Ve fark ediyorsun ki, kimseyle yarışmamak ne büyük huzurmuş.

Yalnız kalınca, hayatın temposu yavaşlıyor.

Ama o yavaşlıkta başka bir ritim var: kalbinin ritmi.

Dışarının kaosundan uzakta, bir nefesin, bir mum ışığının, bir yağmur sesinin değerini anlıyorsun.

Eskiden “yalnız kalırsam dağılıyorum” diyordun; şimdi “yalnız kalmazsam kendimi kaybediyorum” diyorsun.

Kaybettiklerimiz, bize dönüştürdüklerimizi öğretir.

Bazen birini, bazen bir hayali, bazen de kendimizin bir parçasını kaybederiz.

Ve her kayıp, içimizde küçük bir cenaze sessizliği bırakır.

Ama o sessizliğin içinde filizlenen bir şey var: bilgelik.

Artık nedenleri sorgulamıyorsun.

“Niye ben?” yerine “demek ki böyle gerekiyordu” diyebiliyorsun.

Kayıp, sadece bir bitiş değil; bir aynadır aslında.

Sana seni gösterir, çıplak, süssüz, bahanesiz.

Birini kaybedince, o kişide sana ait olmayan tüm parçaları da bırakırsın.

Bir dostluğu yitirince, kendi sesini daha çok duyarsın.

Bir dönemi kapatınca, yeni bir ben doğar içinde — biraz daha sade, biraz daha güçlü, ama mutlaka daha gerçek.

“Eskisi gibi olmasın” demek, “artık kendime sadık kalayım” demektir.

Eskiden, herkesi memnun etmeye çalışırdın.

Kırılmasınlar, uzaklaşmasınlar, yanlış anlamasınlar diye susardın, geri adım atardın, kendini küçülttürdün.

Şimdi fark ediyorsun ki: o sustukların, içinde birikmiş bir öfke değil, birikmiş bir özgürlüktü.

Eskisi gibi olmasın çünkü eskisi gibi yaşamak, kendine ihanet etmekti.

Artık gülümsemek zorunda değilsin, açıklamak zorunda değilsin, anlatmak zorunda değilsin.

Artık sadece kendine dürüst olman yeterli.

Ve bu, tahmin ettiğinden çok daha cesur bir hal.

Çünkü değişmek cesaret ister.

Kendi konfor alanını yıkmak, kendi hikayeni yeniden yazmak, kendi yalnızlığını seçmek… bunların hepsi görünmez bir isyandır.

Ama o isyan, ruhun yeniden doğumudur.

Yeni başlangıçlar, sessiz yürüyüşlerle gelir.

Eskiden her başlangıcın büyük bir heyecanı olurdu.

Şimdi biliyorsun ki, en kalıcı başlangıçlar sessiz olur.

Bir sabah aynaya bakarsın, yüzündeki çizgiler daha belirgin, ama ifaden daha net.

Artık beklentilerin azalmış, ama iç huzurun çoğalmıştır.

Yeni bir hayat, bir taşınma değil; bir farkındalıktır.

Bir sayfa açmak değil; artık defteri kendi elinle tutmaktır.

Eskiden mutluluğu birilerinde arardın.

Şimdi huzuru kendi elinle büyütüyorsun.

Kimseye anlatmadan, paylaşmadan, etiketlemeden…

Sade, kendi halinde bir yaşam istiyorsun artık.

Gürültüsüz, beklentisiz…

Çünkü bazen sessizce değişmek, en yüksek sesli devrimdir.

Ve sonunda…

Hiçbir şey eskisi gibi olmasın.

Çünkü eskisi gibi olursa, hiçbir şey öğrenmemişsin demektir.

O kayıplar, o yalnızlıklar, o yaralar… boşuna değildi.

Bizi olduğumuz insana dönüştürdü.

Artık her şeyin yerli yerinde olmasına gerek yok.

Biraz dağınık, biraz eksik, ama içi dolu bir hayat yeter bize.

Çünkü artık biliyoruz: tamlık, bütünlükte değil; huzurda saklı.

Hiçbir şey eskisi gibi olmasın.

Çünkü ben, artık o eski ben değilim.

10.KÖY /
KALABALIĞIN ORTASINDA: BU ÇAĞIN KADIN VE ERKEĞİ

Kadın anlatıyor ama dinlenmiyor. Erkek susuyor ama duyulmuyor.

Ve ikisi de aynı kalabalığın ortasında yalnız kalıyor.

Bu çağda yalnızlık sessizlikten değil, kalabalıktan doğuyor.

Sokaklar, ekranlar, sosyal ağlar — her yer insan dolu, ama kimse kimseye temas etmiyor.

Herkes birbirine yakın görünüyor, ama kimse kimsenin içine ulaşamıyor.

Kadın da erkek de aynı sahnede, farklı rollerle aynı hikâyeyi oynuyor:

Görünür ama dokunulmaz bir yalnızlık.

Modern dünya bizi birbirimize bağladı ama birbirimizi duymayı unutturdu.

Birbirimizin sesini değil, yalnızca görüntüsünü görüyoruz artık.

Kadın güçlü görünmek zorunda, erkek güçlü kalmak.

İkisi de birer maskeyle yaşıyor; kalabalığın içinde birbirine temas etmeden geçen iki yabancı gibi.

Kadın: Güçlü Olmanın Yorgunluğunda

Kadınlar, yüzyıllar boyu susturulduktan sonra şimdi “konuşmak zorunda” bırakıldılar.

Kendini gösterecek, ispat edecek, çalışacak, ayakta duracak.

Ama bu görünürlük çoğu zaman varoluş değil, performans haline geldi.

Kadın artık sadece kadın olamıyor; hep “örnek”, “başarılı”, “özgüvenli”, “bağımsız” olmak zorunda.

Toplum ona “özgür ol” diyor ama hâlâ sınır çiziyor.

“Güzel görün ama fazla değil, giyin ama dikkat çekmeden, özgüvenli ol ama kibirli görünme.”

Ve bu çelişkilerin ortasında kadın, hem kendi hem toplumun beklentilerini taşırken sessizce tükeniyor.

Anlatıyor ama kimse dinlemiyor.

Kendini açıklamaktan yoruluyor, sonunda susuyor.

O sessizlik, kabullenme değil; yorgunluk.

Ama bir de daha derinde, kimsenin dillendirmediği bir korku var:

sevmeye cesaret edememe.

Çünkü bu çağda sevmek, bir risk gibi algılanıyor.

Güçlü görünmeye çalışırken, kimseye güvenmemeyi öğreniyor kadın.

Oysa özlem duyduğu şey, aslında tam da o güven.

Kendini teslim etmeden, incinmeden sevmek mümkün değil — ama artık kimse incinmeyi göze alamıyor.

Ve böylece sevgi, eksik bir kelimeye dönüşüyor: söyleniyor ama yaşanmıyor.

Erkek: Güçlü Görünmenin Çaresizliğinde

Erkeklerse başka bir kalabalığın içinde kaybolmuş durumda —

görünürde özgür ama duygularına yabancı.

Yüzyıllarca “duygusuz ol, ağlama, mantıklı kal” diye büyütülmüş bir erkek kuşağı var.

Şimdi onlardan bir yandan duygusal olmaları bekleniyor, bir yandan “fazla hisli” olmamaları.

Tıpkı kadınlar gibi onlar da iki uç arasında sıkışmış:

görünür olma baskısı ve duygusal gizlenme refleksi.

Bir erkek, hislerini anlatmak istiyor ama kelime bulamıyor.

Çünkü hiç öğretilmemiş ona.

Sevse de belli etmiyor, üzülse de anlatmıyor.

Kadın onu “duvar gibi” görüyor, ama o duvar aslında bir sığınak.

Kendini korumaya çalışıyor.

Ve bu korunma hâli, yavaş yavaş iletişimsizliğe dönüşüyor.

Kalabalığın ortasında bir suskunluk hâkim oluyor.

Erkek de artık güvenmeye cesaret edemiyor.

Bir kadına yaklaşmak, onu gerçekten tanımaya çalışmak bile “fazla duygu” sayılıyor.

Yanlış anlaşılmaktan, duygularının değersizleştirilmesinden, kırılmaktan korkuyor.

Bu yüzden birçoğu hislerini gizliyor — sevgi yerine ilgisizlik, korku yerine mesafe koyuyor.

Ama içten içe hepsi aynı şeyi özlüyor: biriyle, sahici biçimde bağ kurabilmeyi.

Sadece biriyle, maskesiz, beklentisiz, insanca.

İki Yalnızlığın Kesiştiği Yer: Kalabalığın Ortası

Kadın da erkek de aynı şeyi arıyor: anlaşılmak.

Ama biri çok konuşarak, diğeri hiç konuşmayarak aynı yalnızlığa düşüyor.

Birbirine ulaşmak için çabalıyorlar, ama aralarına görünmez bir gürültü giriyor —

toplumsal beklentiler, başarı baskısı, dijital temsiller.

Artık duygular bile paylaşıma göre ölçülüyor:

“Story’sinde paylaşmadıysa üzülmemiştir.”

Bir dokunuşun yerini kalp emojisi, bir göz temasının yerini ekran ışığı alıyor.

Ve herkes birbirinin hayatına bakıyor ama kimse kimsenin hayatında yok.

Yalnızlık artık sadece “birinin olmaması” değil;

birine güvenememek, biriyle var olamamak.

İnsanlar ilişkiye değil, kırılmaya hazırlıklı.

O yüzden kimse başlamadan biten duyguların yasını bile tutamıyor.

İncineceğini bildiği için sevmemeyi seçiyor.

Ama unuttuğumuz bir şey var:

Sevgi, acıya rağmen hâlâ tek iyileştirici şey.

Güvenmeden sevgi, sevilmeden güven olmuyor.

Kalabalığın İçinde Sessizliği Hatırlamak

Belki de asıl mesele, yalnız kalmaktan korkmak değil —

kalabalığın içinde kaybolmak.

Çünkü bazen sessizlik, en insanca bağ kurma hâlidir.

Bir kadın konuştuğunda gerçekten dinleyen bir erkek…

Bir erkek sustuğunda onu yargılamadan yanında kalabilen bir kadın…

Belki de yakınlık tam orada başlar.

Bu çağın insanı sürekli “daha iyi” olmaya çalışmaktan tükenmiş halde.

Ama bazen “iyi görünmek” yerine “var olmak” yeter.

Kırılmak, özlemek, sessiz kalmak…

Bunlar zayıflık değil, insanlık hâlidir.

Kalabalığın ortasında birbirini duyan iki insan —

işte, o hâlâ mucize sayılır.

Ve belki de artık bu mucizeye en çok bizim ihtiyacımız var.

Kadın anlatıyor ama dinlenmiyor. Erkek susuyor ama duyulmuyor.

Ve ikisi de aynı kalabalığın ortasında yalnız kalıyor.

10.KÖY /

YAĞMURLU GÜNLER

Yağmur başladığında dünya biraz susar. Sanki bütün sokaklar, bütün pencereler, hatta kalbimizin içi bile bir anda sessizliğe bürünür. O ilk damla cama düştüğünde, fark etmeden nefesimizi tutarız. Belki bir an, belki bir saniye, ama orada bir şey olur: içimizdeki bütün uğultular yavaşlar. Dışarıda yağmur yağarken, içeride biz yağarız.

Bilim der ki, gri gökyüzü serotonin üretimini azaltır, bu yüzden yağmurlu günlerde içe kapanır, daha yavaş hissederiz. Ama bu yavaşlık bir eksilme değil, bir çağrıdır aslında. Çünkü insanın ruhu da tıpkı doğa gibi döngüseldir. Her mevsimin, her duygunun zamanı vardır. Güneşli günlerde dışa taşan coşku, yağmurlu günlerde içe çekilir. Sanki evren bize der ki: “Dur biraz, dinlen. İçini de duy.”

Yağmurun sesi, beyaz gürültü gibi çalışır; düzenli, yumuşak, öngörülebilir… Beden onu tehdit olarak değil, sığınak olarak algılar. O yüzden uyumadan önce yağmur sesi dinleyenlerin kalp atışı yavaşlar, zihin sakinleşir. Damlalar, beynin karmaşık devrelerini bir süreliğine susturur. Biz buna “dinlenmek” deriz ama aslında bu bir iç temizliktir.

Çocukken yağmurda dışarı çıkmamıza izin verilmezdi çoğu zaman. “Islanırsın, üşütürsün” derlerdi. Oysa biz ıslanmak isterdik. Çünkü çocuklukta yağmur, yasakla özgürlük arasındaki ince çizgiydi. Elimizde küçük bir şemsiye, ayakkabılarımız çamur içinde, yüzümüzde farkına varmadığımız bir mutluluk olurdu. Belki de o yüzden yetişkin olduğumuzda, yağmuru hep bir şeylerin başlangıcı gibi hissederiz. İçimizde o çocuk hâlâ orada bir yerlerde durur; damlaların ritmine kulak kesilmiş, gökyüzünü izler.

Yağmur, insanın duygusal aynasıdır.

Bazı günler, o damlaların sesinde kaybolmak isteriz; çünkü dışarıda yağan, biraz da içimizdir. Kimi zaman bir kaybın ardından yağar, kimi zaman bir sessizliğin ortasında. O an, fark etmeden bir sandalyeye oturur, pencereden dışarı bakarız. Elimizde bir kahve, belki eski bir şarkı çalar. Ve bir anda, yıllar önceki bir görüntü gelir aklımıza — belki çocukluğumuzun bir sokağı, belki annemizin yağmurdan kaçırdığı bir çamaşır ipi, belki de artık olmayan bir yüz.

İşte tam orada, yağmurun gizli gücü devreye girer: hatırlatmak.

Çünkü yağmur, belleğin bekçisidir. Sadece toprak kokusunu değil, zamanı da canlandırır.

O kokunun adı “petricor”dur — toprağa düşen ilk damlanın çıkardığı o eşsiz koku. Bilimsel olarak, bitkilerden salınan yağlar ve bakterilerin salgıladığı “geosmin” adlı maddenin karışımıdır. Ama biz o kokuyu bilimle değil, kalple tanırız. Çünkü o koku “yaşam” kokusudur. Her şeyin yeniden filizlenebileceğini hatırlatır.

Yağmur, aynı zamanda bir “iç hesaplaşma”dır.

İnsanın kendine doğru dönmesidir.

Yalnız kalabilen biri, yağmuru sever; çünkü o sessizliği taşır.

Kimi zaman bir ayrılığın ardından yağan yağmur, o ilişkiyi kapatmaz ama yıkar, temizler, sadeleştirir.

Kimi zaman bir kaybın ardından yağar; toprağa karışan gözyaşlarını gökyüzünden tamamlar.

Ve bazen hiçbir şey olmadan yağar — sadece bize “duyguların da hava gibi değişken” olduğunu hatırlatmak için.

Melankoli, yağmurun kardeşidir.

Ama bu melankoli karanlık değildir; içinde dingin bir bilgelik vardır. Hüzünle huzurun yan yana durabildiği tek duygudur belki de. İnsan o anda ne tam üzgündür ne de tam mutludur. Bir orta hâl, bir ara zaman yaşanır. Ve belki de en çok orada, kendi sesimizi duyarız.

Bazı insanlar yağmurlu günlerde yazı yazar, bazıları sessizce müzik dinler, kimiyse yalnızca cama düşen damlaları izler. Herkesin yağmurla kurduğu ilişki farklıdır ama özü aynıdır: dönüş. Kendine dönüş.

Yağmur, insanı evine döndürür — hem gerçek evine hem içsel evine.

Bilim, bu duygunun kökenini de açıklar. Beyin, düşük ışıkta “noradrenalin” üretimini azaltır, bu da zihni daha meditatif bir hâle getirir. Bu yüzden yağmurda düşünen insan, aslında nörokimyasal olarak gerçekten “daha derin”dedir. Düşünceler yavaşlar, duygular netleşir, bazı farkındalıklar o gri gökyüzünün altında belirir.

Yağmur, bazen geçmişi getirir; bazen geleceği susturur.

Ama her seferinde şimdiyi derinleştirir.

Yağmurda yürümek, bir anlamda “anda kalmak”tır. Çünkü damlalar, yalnızca o anın gerçekliğinde vardır. Ne öncesi vardır ne sonrası.

Her biri düşer, kırılır, kaybolur — tıpkı duygular gibi.

Ve sonra bir an gelir, yağmur diner.

Sokaklarda ince bir parlaklık, gökyüzünde hafif bir açıklık belirir.

Biz de içimizde bir ferahlık hissederiz; kimse fark etmez belki ama biraz daha temiz, biraz daha duru oluruz.

Yağmurun ardından gelen o sessizlik, bir tür tamamlanmadır.

Bir vedadır, ama aynı zamanda bir başlangıç.

Çünkü hiçbir yağmur sonsuza kadar sürmez.

Ve her yağmurdan sonra, biraz daha iyi duyarız kendi iç sesimizi.

Yağmur, gökyüzünün gözyaşıysa; insan da toprağın kalbidir.

İkisi birbirine değdiğinde, hayat yeniden başlar.

“Ve bazen, en çok yağmurda anlarız: içimizdeki sığınak biziz.”

10.KÖY

YORULMAK DA BİR DURMA BİÇİMİDİR.

Bazen hiçbir şey bitmez, ama sen bitersin.

Bir şeyleri yetiştirmek, düzenlemek, tamamlamak için çabalarken, içinden bir şey yavaşça susar.

İnsan, bir noktadan sonra sadece ekrana bakar – ama artık kelimeler değil, sessizlik akar gözlerinden içeri.

Belki de işte o anda fark ederiz: Yorulmak da bir durma biçimidir.

Çünkü durmayı kimse öğretmez bize.

Sürekli devam etmemiz, güçlü olmamız, çözmemiz, üretmemiz beklenir.

Ama bazen o kadar çok devam ederiz ki, kendimizi geride bırakırız.

Ve bir sabah, kahve bardağının buharında kendi yansımanı görürsün:

“Ben niye bu kadar uğraşıyorum?” diye fısıldarsın içinden.

Yorulmak, aslında kaybolmak değildir.

Tam tersine, yeniden kendine dönmenin en dürüst hâlidir.

Bir süre hiçbir şey yapmak istememek, bir şeye dokunmamak, birini aramamak…

Hepsi birer sessiz isyandır – hayata değil, kendi kendine fazla yüklenmeye karşı.

Bazen en güzel şey, hiçbir şey yapmamaktır.

Bir pencere kenarına oturup rüzgârın perdeyle oynayışını izlemektir.

Bir kelimenin eksik kalmasına izin vermektir.

Bir işi “yarın”a bırakabilmektir.

Ve o “yarın” geldiğinde bile hâlâ hazır hissetmiyorsan, kendine kızmamaktır.

Yorgunluk bazen sadece bedende değil, kalpte birikir.

Ve kalp yorgunluğu, hiçbir uykuyla geçmez.

Ancak kabullenmekle, sessiz kalmakla, bazen ağlayarak, bazen gülerek, ama en çok da susarak geçer.

Çünkü susmak da bir şifa biçimidir -tıpkı yorulmak gibi.

Bugün öğlen üç buçukta biraz kıvrılayım dedim.

Yalnızca on, bilemedin yirmi dakika dinlenmekti niyetim.

Ama gözlerimi açtığımda kapı zili çalıyordu.

Bir an, “Sabaha karşı bu kapı neden çalıyor?” diye düşündüm —

meğer akşam olmuş.

Zamanın akışını kaybetmek böyle bir şeymiş demek ki;

beden dinlenmiyor, ruh zamanı unutturuyor.

Belki de gerçekten sadece uyumadım, kendimden kaçtım bir süre.

Bir yorgunluğun içinde insan, dünyadan izin almadan bile kaybolabiliyor.

Uykuyla arası iyi olmayanlar bilir: bazen uyumak değil, yok olmak ister insan.

Ama işte, ne kadar uyursan uyu, içindeki gürültü susmazsa hiçbir uyku iyi gelmez…

Yorgunluk garip bir şey.

Bedenini değil, varlığını saran bir sis gibi.

Konuşmak istesen kelimeler eksik, susmak istesen gürültü bitmiyor.

Ne kadar dinlensen de bir yerin hâlâ sızlıyor — ama neresi olduğunu bile bilmiyorsun.

Bazen gözlerinin altındaki morluklar bile duygularına benziyor:

gizlemeye çalışsan da, oradalar.

Belki bu kadar yorulmamın sebebi, sadece çok çalışmak değil…

Belki de sürekli “dayanmak”.

Bir şeyleri çözmeye, anlamaya, anlatmaya çalışmak.

Kırılmamak, düşmemek, her şeye rağmen dik durmak.

Ama kimse demiyor ki:

“İstersen bugün hiçbir şeye iyi gelme. Sadece var ol.”

Bazen insanın ihtiyacı olan şey motivasyon değil, izin.

Yorgun olmaya, dağılmaya, geç kalmaya, eksik kalmaya izin.

Çünkü sürekli güçlü durmaya çalışırken içimizdeki kırıklar sessizleşiyor ama kaybolmuyor.

Ve sonra bir kapı ziliyle uyanınca anlıyorsun:

Aslında sen uyumamışsın, sadece bir süredir kendini duymamışsın.

Yoruldum demek zayıflık değil.

Aksine, en dürüst cümlelerden biri.

Çünkü o kelimenin içinde bir itiraf var:

“Artık taşımak istemiyorum, biraz bırakmak istiyorum.”

Belki de insanın yeniden doğması için önce durması gerekiyor.

Yorulmak da bir durma biçimidir çünkü.

10.KÖY

MODERN ÇAĞIN YALNIZLIK PARADOKSU

Gerçek Dostlukların Offline Olduğu Zamanlar

Artık kimse “Nasılsın?” diye sormuyor.

Herkes “Çevrimiçisin ama neden yazmıyorsun?” diye hesap soruyor.

Dostluk dediğimiz şey, bir zamanlar sessizlikte bile anlaşabilmekti. Şimdi ise üç saniye içinde yanıt gelmeyince “soğumuş” sayılıyoruz. Parmaklarımız ekrana temas ettikçe birbirimize biraz daha uzaklaşıyoruz. Görüyoruz ama hissetmiyoruz, duyuyoruz ama dinlemiyoruz, konuşuyoruz ama bağlantı zayıf. Çünkü artık dostluklar bile “Wi-Fi” sinyaliyle ölçülüyor.

Sosyal medya, adeta bir vitrinde sergilenen duygular pazarı. Herkesin “çok iyiymiş gibi” yaptığı, kahkahaların filtrelendiği, gözyaşlarının emojiye dönüştüğü o yapay evrende dolaşırken; gerçekten yanımızda olan insanları fark etmez hale geldik. Bir kahve sohbetinin yerini “görülmeden” bırakılan mesajlar aldı. Kalpten bir dokunuşun sıcaklığı, “beğen” tuşuna sığdırıldı.

İşin ironik tarafı şu ki, hiç olmadığımız kadar “bağlantıdayız” ama hiç olmadığımız kadar “kopuğuz.” Herkes birbiriyle iletişimde ama kimse kimseyle gerçekten konuşmuyor. Sanal dostluklar, tıpkı telefon bataryası gibi: Günün sonunda tükeniyor.

Ve en acısı, yalnız hissettiğimizde bile elimizi uzattığımız ilk şey artık bir insan değil, bir ekran. Gerçek dostlukların offline kaldığı, duyguların uçtan uca şifrelenip hissedilmediği bir çağdayız. Belki de en büyük kopukluk, bağlantının kesilmesinde değil; bağ kurmayı unutmamızda.

Hiç bu kadar “birlikte” olup, bu kadar yalnız hissetmiş miydik?

Bütün gün birilerinin hikâyelerini izliyoruz; kim ne yemiş, kim nereye gitmiş, kim hangi şarkıyı paylaşmış… Ama birinin gözlerinin içine bakıp “bugün nasılsın?” diyemiyoruz. Çünkü bu çağ, duyguları tüketim hızına uydurdu. Artık yalnızlık bile bir içerik türü. Üzgünsek “paylaşıyoruz”, paylaştıkça da o üzüntüyü “sunuyoruz.” Böylece yalnızlığımız bile performans haline geliyor.

Kendimizi göstermekle var olduğumuzu sanıyoruz. Görülmezsek yokuz zannediyoruz.

Bir “görülme” arzusuna sıkışmışız: sanki dijital bir vitrine asılmış küçük versiyonlarımızla yarışıyoruz. Herkes en iyi halini paylaşırken, kimse “ben bugün konuşmak istemiyorum” halini koyamıyor. Çünkü sistem, durmaya tahammül etmiyor. Sessizlik “ilgisizlik”, görünmezlik “değersizlik” sayılıyor.

Toplumsal olarak da yalnızlık, artık bir utanç değil, neredeyse bir moda. “Kimseye ihtiyacım yok” diyenlerin çağı bu. Ama aynı insanlar gece üçte “yazsam mı, saçma mı olur?” diye düşünürken ekran ışığına bakıyor. Yalnızlık artık bir yara değil, bir uygulama ayarı gibi: isteğe göre açıp kapatıyoruz.

Modern çağın en trajikomik yanı, kalabalığın içinde görünür olmakla, kalbin içinde hissedilmek arasındaki farkı unutmuş olmamız.

Bir zamanlar dostluklar, birlikte susabildiğimizde büyürdü. Şimdi sessizlik, “soğukluk” sayılıyor. Birbirimizi “görmek” artık bir eylem değil, bir algoritma işi. Birbirimizi gerçekten görmeden, “görülüyor” sayılıyoruz.

Ve ironik biçimde, ne kadar çok insanla “bağlantı kurarsak”, o kadar eksik hissediyoruz. Çünkü bağlantı, bağ değil. İletişim, temas değil.

Belki de o yüzden en çok çevrimiçi olduğumuz saatlerde, kendimizi en çok offline hissediyoruz.

Dijital Detoks ve Ruhsal Temas

Bazen bir mucize gibi geliyor:

Telefonu sessize almak.

Birkaç saat hiçbir bildirim almamak.

Kimsenin ne paylaştığını bilmemek.

Ve sadece var olmak.

Kulağa küçük bir şey gibi geliyor ama değil. Çünkü artık sessizlik bile cesaret istiyor. O küçük anlarda fark ediyoruz: Gerçek temasın sesi bildirim sesi değil, birinin ses tonundaki sıcaklık. Gerçek dostluk, “yazmana gerek yok, anladım” diyebilen insanla kurulan bağ.

Dijital detoks denilen şey aslında bir moda değil, bir özleme dönüşüyor. Ruhun yeniden oksijen alabilmesi için bir alan. Çünkü sürekli “ulaşılabilir” olmak, insanı içten içe tüketiyor. Her an çevrimiçi kalmaya zorlandıkça, kendi içimize çevrimdışı düşüyoruz.

Bazen bir dostu arayıp “hadi kahve içelim” demek, bin tane “story mention”dan daha iyileştirici.

Birinin gözünün içine bakarak “anlıyorum seni” demek, bin tane kalp emojisine bedel.

Çünkü kalpten gelen bir temasın, hiçbir teknolojik karşılığı yok.

Ruhsal temas, aslında çok basit: bir anda, bir kelimede, bir dokunuşta… Ama biz o kadar çok “paylaştık” ki, hissedememeye başladık. Her şeyin fotoğrafını çekiyoruz ama hiçbir şeyin kokusunu duymuyoruz. Her anı kaydediyoruz ama yaşayamıyoruz.

Gerçek dostluklar hâlâ var aslında, ama “offline” kaldıkları için fark edilmiyorlar. Onlar o bildirim sesinin olmadığı, sessiz köşelerde yaşıyor. Telefonu bir kenara bırakıp yüz yüze konuştuğunda, seni hâlâ duyan insanlar var.

Ama onları bulmak için sinyal değil, kalp gerekiyor.

Sonuç Yerine: Kalbi Yeniden Bağlamak

Belki de bu çağda “offline” olmak bir başkaldırı değil, bir iyileşme biçimi.

Bir günlüğüne internetsiz kalmak değil kastım; gerçekten birine, filtresiz, kesintisiz, reklamsız bağlanabilmek.

Gerçek dostluk, paylaşımların algoritmasıyla değil, sessizliğin güveniyle kurulur.

Ve bazen en güzel bağlantı, telefonun uçak moduna alındığı, ruhun yeniden çevrimiçi olduğu andır.

Çünkü kalp, hâlâ en güçlü sinyal kaynağıdır.

10.KÖY / DUYGULARIN EMOJİYE SIĞDIĞI ÇAĞ

Artık gülmüyoruz.

Sadece “

” yazıyoruz.

Kırılmıyoruz da, sadece “

” koyup geçiyoruz.

Ve ne zaman içimiz daralsa, cümleler yerine bir “

” bırakıyoruz ekrana.

Evet, duygular çağında değiliz artık,duyguların kısaltıldığı, basitleştirildiği, paketlenip gönderildiği bir çağdayız.

Adı: Hız çağı.

Ama bir yan anlamı daha var: Yüzeysellik çağı.

Bir zamanlar hislerimizi anlatmak için günlerce mektup yazardık.

Şimdi o mektubun yerini üç saniyelik bir “typing…” alıyor.

Duygular artık “yazmak” değil, “göndermek” meselesi.

Ve ne yazık ki, hiçbir emoji bir insanın ses tonundaki o titremeyi, bir satırın arasına gizlenmiş o sessizliği anlatamıyor.

Ama yine de hepimiz gönderiyoruz.

Çünkü kolay.

Çünkü kimsenin uzun duygularla vakti yok.

İletişim mi, İmleç Hareketi mi?

Biriyle konuşmak artık mesajlaşmak demek.

Ama konuşmak mı gerçekten?

Karşındaki “görülüyor” yazısını görüp bekliyorsun.

Cevap gelmiyor.

İçin sıkılıyor.

Sonra bir kalp emojisi düşüyor ekrana.

Ve işte: konu kapanıyor.

Oysa hiçbir şey çözülmedi.

Sadece görünmezleşti.

Konuşmalar yüzeyde, duygular pusuda.

Bir şey hissediyorsun ama nasıl anlatacağını bile bilmiyorsun.

Çünkü anlatmak, açıklama gerektirir.

Açıklama da zaman.

Oysa bu çağda kimsenin zamanı yok.

O yüzden “

” diyoruz, çünkü “Aslında çok kırıldım ama şimdi bunu yazarsam drama çıkacak” demek uzun sürerdi.

Kelimeler Yoruyor Artık

Bir zamanlar kelimeler bizi birleştirirdi.

Şimdi ayırıyor.

Yanlış anlaşılmaktan korktuğumuz için kısa yazıyoruz.

Kısa yazınca duygular da küçülüyor.

Ve sonunda herkes, kendi küçük ekranında büyük bir yalnızlıkla baş başa kalıyor.

Bir “

” var ama gerçek bir kalp yok.

Bir “

” var ama kimse kimsenin gözyaşını görmüyor.

Bir “

” var ama o sarılma, hiçbir zaman ısıtmıyor.

Her şey var, ama hiçbir şey gerçek değil.

Belki de bu yüzden artık ilişkiler uzun sürmüyor, dostluklar kolay kopuyor.

Çünkü her şey hızlı kuruluyor, hızlı tüketiliyor.

Bir duygu bile “hikâye” gibi 24 saat sonra siliniyor.

Duygusal Zekâ Yerini Duygusal Kısaltmalara Bıraktı

“İyi misin?”

“idk

”

İngilizce kısaltmalar, duyguların yerini aldı.

“idk” = I don’t know.

Yani bilmiyorum.

Ama o “bilmiyorum”un içinde belki bir karmaşa, bir korku, bir kaybolmuşluk var.

Yine de yazmaya üşeniyoruz.

Bir emojiyle geçiştiriyoruz.

Çünkü yazarsak “ağır gelir.”

Hissetmek artık fazla dramatik.

Oysa duygusuzluk, daha pratik.

Gerçek Sohbetlerin Nostaljisi

Hatırlıyor musun, biriyle yüz yüze konuşurken sessizlik bile anlamlıydı?

O sessizlikte bazen bir kahkaha patlardı, bazen göz göze bir an uzardı.

Şimdi sessizlik demek: “Typing…”, sonra hiçbir şey.

Bir cümle kurmaya çalışıyoruz ama karşımızda sadece bir baloncuk var.

İnsanın yüzünü göremeyince, kalbini de hissedemiyorsun.

Ses tonunun yerini “sesli mesaj” aldı ama içinde duygunun değil, hızın sesi var.

“Konuyu kısa tut, zamandan tasarruf et.”

Peki duygudan tasarruf edince ne kazanıyoruz?

Sanal Yakınlık, Gerçek Uzaklık

Bugün herkes birbirine çok yakın — ama kimse kimseye dokunmuyor.

Sürekli “online”ız ama giderek daha çok yalnızız.

Birbirimizi beğeniyoruz ama gerçekten tanımıyoruz.

Her gün onlarca “iyi geceler

” yazısı, binlerce “mutlu yıllar

” mesajı, ama kalpten gelen bir tane “nasılsın gerçekten?” yok.

Çünkü onu sormak, gerçekten dinlemeyi gerektirir.

Ve biz artık duymaktan çok bildirim almaya alıştık.

Filtrelerle parlayan hayatlar, içerideki yalnızlığı saklıyor.

Beğeniler, özgüveni değil, bağımlılığı besliyor.

Birinin profilinde gördüğümüz o kusursuz hayat, aslında iyi seçilmiş bir illüzyon.

Ama bunu herkes biliyor ve yine de inanıyor.

Çünkü gerçeğin karanlığı, ekran ışığından çok daha zor katlanılır.

Bir Noktada Yoruluyoruz

Sonra bir gün, bütün o emojiler yetmemeye başlıyor.

“

” bile artık ağlamayı anlatmıyor.

“

” artık sevgi değil, sadece alışkanlık.

Ve o zaman insanın içinde sessiz bir çöküş oluyor.

Çünkü duygular bastırıldıkça, kelimelere ihtiyaç duymaya başlıyoruz yeniden.

Gerçek bir “merhaba”, içten bir “özledim” kadar hiçbir şey dokunamaz hale geliyor.

O zaman anlıyoruz: teknoloji hız verir, ama bağ kurmaz.

Belki de Tek Çözüm: Yavaşlamak

Her şeyi emojiyle anlatmaya çalıştık.

Ama belki de artık durma zamanı.

Birine sadece bir kalp yollamak yerine, “neden sevdiğini” anlatmak.

“

” atmak yerine, birlikte gerçekten gülmek.

“

” koymak yerine, kırıldığını dürüstçe söylemek.

Çünkü hiçbir emoji kadar kısa değil, hiçbir duygu kadar derin.

Belki de çağın kurtuluşu, duyguları geri almakta.

Yavaşça, sakince, insan gibi konuşmakta.

Çünkü insan olmanın özü, hissetmek.

Ve hissetmek, bazen sadece iki kelimeyle başlar:

“Ben buradayım.”

10. KÖY / BUGÜNÜN GENÇLİĞİ: HIZ, HÜZÜN VE HASHTAGLER ÇAĞI

Bugün Türkiye’de gençlik kültürel dağınıklığın, dijital bağımlılığın ve anlamsız gösterişin ortasında büyüyor. Bir yanda parmak uçlarına sığdırılmış bir dünya, öte yanda içini dolduramadığı bir boşluk var.

Sürekli çevrimiçi, ama bir türlü “orada” olmayan bir kuşak.

Duygularını kelimelerle değil emojilerle anlatan; öfkesini düşünerek değil küfrederek dışa vuran, anlam arayışını ise algoritmaların arasına sıkıştıran bir nesil.

Bir zamanlar insan, düşüncelerini bir deftere yazardı.

Şimdi herkes notlarını “hikâye” olarak paylaşıyor.

Eskiden biri derdini anlatırdı, şimdi derdini “story”de filtresiz paylaşınca rahatladığını sanıyor.

Kendini göstermenin, kendini anlamanın önüne geçtiği bir çağdayız.

Ve biz buna “iletişim çağı” diyoruz. Ne ironik değil mi?

Küfür: Yeni Nesil Duygusal İfade Biçimi

Sokakta, okulda, kafede, TikTok’ta, YouTube yorumlarında…

Küfür artık ayıp değil, adeta “noktalama işareti.” Cümle bitmiyor, küfürle tamamlanıyor.

“Abi nasılsın?”ın yanına bir küfür gelmezse sanki samimiyetsiz oluyor.

Ama aslında mesele terbiyesizlik değil.

Küfür, bir öfke dili oldu çünkü başka hiçbir dil işe yaramıyor gibi.

Kimse kimseyi duymuyor, o yüzden gençler bağırıyor.

Ve bazen bağırmanın en kestirme yolu, küfretmek. Kelimeler kifayetsiz, öfke sonsuz.

Belki de küfür, içi boşaltılmış bir çağın içi dolu tek kelimesi.

Okumak Artık Sıkıcı Bir Aktivite

Bir zamanlar kitaplar “kaçış yeriydi.” Şimdi herkes ekranlara kaçıyor.

Bir sayfa okumak, bir dakikalık videodan daha uzun geliyor. Çünkü sabır kalmadı.

Gözler hızla kayıyor, dikkat saniyede üç kere dağılabiliyor.

“Okumak istiyorum ama odaklanamıyorum” diyen gençleri suçlayamayız.

Zihinleri, sürekli bildirimlerle parçalanmış bir dünyada büyüdüler.

Bir sayfanın cümleleriyle baş başa kalmak, o kadar sessiz ki… Ve sessizlik, artık neredeyse herkes için korkutucu.

Çünkü sessizlikte insan kendi sesini duyar — ama o sesi duymak, herkesin cesaret edebileceği bir şey değil.

Sosyal Medya: Gerçeklikten Kaçış, Boşlukta Parlama

Bir paylaşım yapmak, artık bir şey “yaşamak” kadar değerli.

Kahve içmek yetmiyor; “o kahveyi kimlerle, hangi kafenin hangi ışığında” içtiğin önemli.

Anı yaşamak değil, kanıtlamak önemli. Sanki var olmanın ispatı, bir “görüldü” almakla ölçülüyor.

Ama aslında her “paylaşım”, biraz da “ben de buradayım” çığlığı. Çünkü kimse kimseyi gerçekten dinlemiyor, ama herkes birbirini izliyor.

Ve izlenmek, artık “anlaşılmak” sanılıyor.

Filtrelerle parlayan ciltler, içeride solgun ruhları gizliyor. Beğeniler, özgüveni değil, bağımlılığı besliyor.

Birinin profilinde gördüğümüz o kusursuz hayat, aslında iyi seçilmiş bir illüzyon. Ama bunu herkes biliyor ve yine de inanıyor. Çünkü gerçeğin karanlığı, ekran ışığından çok daha zor katlanılır.

Kültürel Dağınıklık: Ne Olduğumuzu Unuttuk

Bir yanda K-pop, bir yanda Osmanlı temalı diziler… Bir yanda “manifesting” modası, bir yanda “nazardan korkan” gençler… Her şey birbirine karıştı.

Doğu da bizde, Batı da. Ama hiçbiri tam olarak değil.

Kültür, artık bir “playlist” gibi: ruh haline göre açılıyor, sıkılınca değiştiriliyor. Kendini tanımak yerine, “trend”e uymak tercih ediliyor.

Ve kimse fark etmiyor:

Bir başkasının trendinde kendi benliğini kaybediyorsun.

Ama bu da bir savunma mekanizması belki. Bu kadar hızlı değişen bir dünyada kim, neye tutunsun ki? Kendine ait bir kültür inşa etmek için zaman, sabır, emek gerekir.

Oysa bugün her şey “hemen şimdi” olmalı.

Kültür, bir “anı” değil, bir “birikim” işidir.

Biz o birikimi kaybettik. O yüzden köksüz hissediyoruz.

Aile ve Eğitim: Sesini Kaybetmiş Kuşaklar

Bu gençler kendi kendine böyle olmadı. Onlara “okuyun” diyen ama evde hiç kitap görmeyen, “saygılı olun” diyen ama kendi öfkesini kontrol edemeyen, “düşün” diyen ama sorgulamayı cezalandıran bir toplumda büyüdüler.

Sistemin içinde “başarı” tek ölçüt olunca, merak gereksiz sayıldı.

Sanat, “ders dışı etkinlik”; felsefe, “boş laf” oldu.

Ve sonunda gençler neye inanacaklarını bilemez hale geldi.

Okul öğretemedi, aile anlatamadı, toplum susturdu.

Gerisini internet devraldı.

Ama Yine de…

Tüm bu karanlık tablonun içinde, ışık hâlâ var.

Sessizce kitap okuyan, kalabalıklarda bile kendi yolunu çizen, “beğeni” yerine “anlam” arayan gençler de var. Kendini kalabalıktan saklayan, ama iç dünyasında koca evrenler kuranlar… Belki azlar, ama varlar.

Ve belki de gelecek, tam da onların sessiz direnişinde şekilleniyor.

Her kuşak bir öncekini “bozulmuş” buldu.

Ama belki de mesele bozulmak değil, dönüşmektir.

Bugünün gençliği, kendi kelimelerini arıyor — bazen küfürle, bazen caps’le, bazen bir sessizlikle. Belki kaba, belki hızlı, belki umutsuzlar.

Ama en azından sahiciler.

Ve belki de bu çağda “sahicilik” bile başlı başına bir devrimdir.

Ez cümle; zaman zaman kaygı duysam da benim gençliğe inancım var. Ez cümle; zaman zaman kaygı duysam da benim gençliğe inancım var. Çünkü biliyorum içlerinde hâlâ merak eden, sorgulayan, duygularını saklamayan ve kendini ifade etmek isteyen gençler var.

Gençlik bazen sabırsız, bazen kaygılı, bazen yüzeysel görünebilir. Ama onların içinde hâlâ düşünen, hisseden ve değiştirmek isteyen bir kıvılcım var. Biz yetişkinler belki bunu göremiyoruz, belki de yanlış yorumluyoruz. Ama her zaman, o kıvılcım bir gün yanacak ve ekranların ardındaki gerçek duygu ile yüzleşecek.

İşte bu yüzden hâlâ umutluyum; çünkü teknoloji ve hızlı yaşam ne kadar bastırırsa bastırsın, gençliğin içinde hâlâ düşünme, hissetme ve bağ kurma gücü var. Ve bu güç, her zaman, her çağda, bir şekilde kendini gösterir.

“Bu yazıyı bir eleştiri değil, bir ayna olarak okuyun. Çünkü bu gençlik, bizim yetiştirdiğimiz dünyanın ürünü.”

10. KÖY- TÜRKİYE’DE KADIN OLMAK!

Aslında başlı başına bir yaşam biçimi. Öyle “cinsiyet” denip geçilecek bir şey değil. Çünkü burada kadın olmak, sabah kahvesini içerken bile üzerine sosyoloji, psikoloji ve biraz da kara mizah eklenmiş bir deneyim. Yani kadın olmayı sadece kadınlar yaşıyor, ama bu ülkede kadın olmayı yaşayan bir kadın bir de stand-upçı olabiliyor. Yoksa akıl sağlığı kolay kolay korunmaz. Zira sahne sürekli komedi tadında trajedi…

Çocukken başlıyor bu tiyatro: Erkek çocuğa “aslanım”, kıza “hanım kız.” Erkek ağlayınca “erkek adam ağlamaz”, kız ağlayınca “ne kadar duygusal, hassas.” Küçük yaşta rol dağılımı yapılmış, sen başrol için sahneye çıktığını sanırken aslında sürekli “Kınalı Yapıncak”sın.

Biraz büyüyünce sokak macerası başlıyor. Sokağa adım atıyorsun. Adeta bir gladyatör arenası. Gözlerin her yanda. Kadın olarak yürümek bile stratejik: “O ara sokaktan geçme, karanlık; şu caddeyi tercih et, orada ışık var; anahtarı önceden çıkar, telefonu kulağına götürme, dikkat çekersin.” Kadınlar, şehir planlamasından daha çok eve dönüş rotası planlaması yapıyor. Google Maps değil, “Survivor Maps” senin rehberin.

Sabah evden çıkıyorsun. Gardırobun bile politik. Mini etek giyersen “kışkırtıcı”, uzun etek giyersen “aşırı muhafazakâr”, tayt giyersen “ortamı kışkırtıyor.” Halbuki tek derdin, köşedeki marketten marul almak. Ama işte, senin kıyafetin, toplumun gündem maddesi olabiliyor.

Sonra daha da büyüyorsun, iş hayatına giriyorsun.

Bakıyorsun ki tiyatro perdesi hiç kapanmamış. “Kadınlar artık çalışıyor” evet, ama görünmez cam tavanı unutmamak lazım. Erkek yönetici “kararlı”, kadın yönetici “hırçın”. Erkek zam isterse “haklı talep”, kadın isterse “agresif”. Cam tavan denilen şey öyle ince ki, üstünde yürümeye kalksan zaten düşeceksin, altında kalmaya razıysan zaten ezileceksin. Terfi etmek mi istiyorsun? Bir bakıyorsun tavan orada: Görünmez ama kafanı çarpınca zonklatıyor. Patron koltuğunda genellikle erkek, yönetim kurulunda erkekler çoğunlukta. Kadın mı? Organizasyonu yapan, detayları toparlayan, işin altını çizen kişi.

Bir de toplantı meselesi var. Sen konuşuyorsun, lafın kesiliyor. Erkek meslektaşın senin az önce söylediğini tekrar ediyor, herkes “bravo, çok güzel fikir” diyor. Sen de kendi kendine “ben bunu üç dakika önce söyledim, duyulmamış demek ki” diyorsun. İşte iş dünyasında kadın olmak, biraz da hayalet konuşmacı olmak gibi.

Eşit işe aldığın maaş, bu şimdi evlenir, doğurur diye ilerlemene izin verilmemesi sayayım mı daha?

Diyelim evlendin, çalışıyorsun ve kadınsın…

O zaman hayatın bir çeşit sürekli denge testi oluyor. Sabah kahvaltıyı hazırla, çocuğun çantasını kontrol et, işe yetiş, toplantıda fikirlerini savun, patronun sözünü dinle ama kendi fikirlerini de bastırma, eve dön, yemek hazırla, evi toparla, sonra “neden yorgunsun” sorusuna maruz kal… Ve tüm bunları yaparken, dışarıda hâlâ seni “nazik, uslu, sabırlı” bir kadın olarak görmek isteyen gözler var. İşte bu yüzden kadın olmak, tam anlamıyla bir çoklu görev, akrobatik performans ve görünmez emek maratonu demek. Ama gülmeyi de unutmamalı; çünkü kahkaha, bu koşuşturmanın gizli zaferi.

Ya da yaşadığın topluma duyarlısın.

Bir şeyler yapmak istedin bir derneğe üye oldun. Derneklerde farklı mı? Görünüşte belki… Ama eşitlik sloganları duvarlarda çınlasa da, sözü en çok erkekler alıyor. Kadınlar organizasyonu yapıyor, sahneyi kuruyor, emeği veriyor; spot ışıkları yine erkeklerde. Hak temelli derneklere gidiyorsun mesela, “eşitlik” sloganı duvarlarda çınlıyor. Hani burası eşitlik için kurulmuştu? Evet kurulmuştu ama “eşitlik” kelimesi bile erkek ağzından çıkınca daha çok alkış alıyor. Derneklerde üye sayısı olarak kadınlar daha fazla ama yöneticilerin çoğunluğu erkek. “Lider” kelimesinin cinsiyet “erkek” adeta… Çoğu idare eden değil, edilen erkekler olsalar da. Bakmayın siz önde erkeklerin durduğuna ipleri genelde kadınların ellerinde… Oyun böyle kuruluyor.

Ve geldik en büyük ironiye; cinsellik. Cinsellikte Çifte Standart!

Erkek deneyim kazanırken, kadın hep hesap veriyor. Erkek için normal, kadın için hâlâ “ahlaki bir duruş”. Erkek ilişki yaşayınca “tecrübe kazanıyor”, kadın yaşayınca “yoldan çıkıyor”. Erkek sevgili yapınca “delikanlı”, kadın sevgili yapınca “hafif meşrep”. Erkek nasıl bir kadını tercih edeceğini, hatta cinsellikteki talebini özgürce söylerken. Sen değil talebini söylemek istemediğinde ölebiliyorsun. Sen tecavüze uğruyorsun, bu yapan şerefsizi ya da sapığı değil seni öldürüyor “töre”. Köyde 12-13 yaşında Ünzile, şehirde 12-13 yaşında K-Pop kızı… İkisi de pedofiliğe hizmet ediyor.

Sosyolojik olarak kadının bedeni hâlâ toplumun ortak malı gibi. Psikolojik olarak arzusu sürekli “kontrol edilmesi gereken tehdit” gibi sunuluyor.

2025 yılındayız ama hâlâ Orta Çağ’ın mahalle dedikodusu kafalardaki yerini koruyor.

Gelelim medyaya… Medya ve Kadın: Aynadaki Eğri Yansımalar!

Ah o diziler! Kadın karakter ya “masum saf” ya da “entrikacı kötü kadın”. Üçüncü bir seçenek yok. Çalışan kadın? Ya mutsuz, ya çocuk doğuramamış, ya da kariyer manyağı olup “anneliği unutan” kadın. Reklamlarda hâlâ kadın bulaşık deterjanı koklarken, erkek arabanın direksiyonunda. Haberlerde “talihsiz kadın” başlığıyla duyurulan cinayetler, sanki kurbanın değil kaderin marifetiymiş gibi sunuluyor. Sosyal medyada ses çıkaran kadın ise “ya feminist işte” deyip küçümseniyor. Yani kadın medyada ya kurban, ya kahramanın yan karakteri, ya da linçlik.

Peki ya ben?

Benim kadınlık hâlime gelirsek… Hani hep derler ya, “kadın olmak zaten başlı başına bir doktora programı.” Eh, ben sanırım hem yüksek lisansını hem doktorasını hem de post-doc’unu yaptım bu konuda.

Önce 13 yıl süren bir evlilik… Hani kitaplarda “birlikte büyümek” diye anlatılır ya, bizimki biraz “birlikte küçülmek” oldu. Çünkü 13 yıl boyunca aldatılmanın envai çeşidini deneyimledim. Bir ara düşündüm, “herhalde adam bana doktora tezi yazdırmaya çalışıyor: Türk Evliliğinde Aldatma Çeşitleri.” En son noktada şunu öğrendim: İhanetin bin bir türü var ama kadının kendini kandırma şekli genelde tek: “Ama bu sefer değişir…” Yok değişmez.

Sonra 19 yıl süren bir ilişki… Ah işte burası bambaşka. Çok sevdiğim, çok seven ama o ince çizgide duran bir hâl: dostlukla sevgililik arası. Öyle bir ilişki ki, sürekli “acaba biz neyiz?” sorusuyla kahve içiyorsun. Ama yıllar geçiyor, kahve soğuyor, siz hâlâ aynı sorudasınız. Hiç kopmamışsınız ama 19 yılda ailede olamamışsınız. Ve buna rağmen yaşadığım en güzel ilişkiydi diyorsun. Çünkü insanın güvenebildiği hem gülebildiği bir ilişki, bu ülkede lüks sayılıyor.

Ama sonra hayat acımasız yüzünü gösteriyor tabii. Onu kaybediyorsun. İşte burası benim için ironinin bittiği, hayatın ağırlaştığı yer. Çünkü ölüm, dalga geçemeyeceğimiz tek hakikat. Hani birileri gider ya, arkasında hem kocaman bir boşluk hem de kocaman bir yük bırakır… işte öyle bir kayıp. İyi ki vardın, keşke kalsaydın arasında kalıyor yüreğin. Esintili bir yer orası…

Hayata gelince… Hâlâ mücadele ediyorum. İşte, dernekte, evde. Hâlâ savaş veriyorum; bazen kahkaha ile bazen gözyaşıyla. Ve her sabah yeniden öğreniyorum: Kadın olmak demek, düşüp düşüp yeniden ayağa kalkmak demek.

Ama işin ironisi şu: Bütün bunlarla dalga geçebiliyorum. Çünkü bu ülkede kadın olmak zaten bir “mizah yeteneği geliştirme kursu” gibi. Yoksa bunca çelişkinin içinde nasıl yaşanır?

Bak mesela ilişkiler konusunda… Erkek “geç olgunlaşır” diye affedilir, kadın “evde kalır” diye yaftalanır. Erkek boşanınca “hayatını yeniden kurar”, kadın boşanınca “yıkık kadın” olur. Erkek kır saçlıysa “karizmatik”, kadın kır saçlıysa “bakımsız”. Erkek göbeğiyle “sevgi kelebeği”, kadın göbeğiyle “kendine bakmıyor”.

Psikolojik açıdan bakınca da kadın olmak başlı başına bir “dayanıklılık testi”. Çocukken “abla” diye ev işine koşturuluyorsun, büyüyünce “anne” diye sorumluluk yükleniyorsun, iş yerinde “abla” gibi çalışanları toparlıyorsun, evde “anne” gibi koca ve çocuklarına bakıyorsun. Çoğu zaman anasının büyütemediği elin çocuğuna kendi doğurduğundan fazla analık yaparak geçiyor ömrün. Anne olarak da ödül diye elin oğlu sana “yeni gelin” getiriyor ödül olarak. Kadınlığının kıymetini bilmezsen adam da sana “bak kendime bir kadın buldum, anne” diye geliyor.

Dul kadınlık ayrı bir mertebe… Herkes, herkesle her an birlikte olmak isteyeceğine emin, bir sen değilsin… Zira çoğu kadın o noktada zaten “gözüm adam görmesin” aşamasında oluyor Mario’nun… Mario prensesi kurtarmaya devam etsin, bizim zaten kendisiyle işimiz olmuyor.

Yani kadın olmak, hayat boyu herkesin yükünü taşımak ama kimsenin sana “iyi ki varsın” dememesi gibi bir şey…

Bir kadın olarak doğduğun anda sana görünmez bir sözleşme imzalatılıyor. “Güçlü olacaksın ama çok da güçlü değil, güzel olacaksın ama fazla dikkat çekmeyecek kadar, çalışacaksın ama evini aksatmadan, anne olacaksın ama işini bırakmadan, eş olacaksın ama kendini de unutmadan…” Liste böyle uzayıp gidiyor.

Ve tüm bunlara rağmen hâlâ dimdik durmak… İşte en ironik nokta burası. Çünkü aslında toplumun gözünde kadın “kırılgan”dır, “narindir”. Abartıyorum “kadınlar çiçektir”

Ama işin gerçeği, bu ülke kadınların sırtında ayakta duruyor. Biz olmasak, bu memleket sabah kahvaltısına bile yetişemez.

Bugün Türkiye’de kadın olmak…

Bir yandan çok yorucu, bir yandan çok komik. Çünkü trajediyle komedinin birbirine en çok karıştığı yer burası. Türkiye’de kadın olmak…

Bir insanın başına gelebilecek en büyük macera. Ama öyle keyifli bir “backpacker gezisi” değil bu; biraz hayatta kalma, biraz sabır, bolca ironi, zaman zaman gözyaşı, çoğu zaman kahkaha. Yani aslında tam bir trajikomedi.

Ve “Kadın Kahkahası” En Politik Eylem

Bütün bu tabloya rağmen kadınlar gülüyor. Kahkaha atıyor. İşte bu yüzden kadın kahkahası, bu ülkede belki de en politik eylem. Çünkü kahkaha, bütün bu baskılara rağmen hâlâ yaşadığını, hâlâ direndiğini, hâlâ insan olduğunu ilan etmek demek.

Kadınlar hem annelik yapıyor hem çalışıyor hem hak savunuyor hem de kendi yaralarını sarıyor. Bir yandan travmayla, bir yandan cam tavanla, bir yandan toplumsal baskıyla uğraşıyor. Ama yine de kahkaha atabiliyor. İşte bu, mucize.

Hakikaten Türkiye’de kadın olmak, tam bir mucize…

Bir yanda modernleşme, diğer yanda gelenek.

Bir yanda özgürlük isteği, diğer yanda toplumun “ahlak baskısı.”

Bir yanda kendi arzun, diğer yanda başkalarının senin yerine çizdiği sınırlar.

Ama işte bütün bu ironilerin arasında kadın olmak aynı zamanda olağanüstü güçlü olmak demek. Olağanüstü bir varlık olmak demek.

Çünkü düşsen de kalkıyorsun, ağlasan da gülüyorsun, kaybetsen de var oluyorsun.

Ve bütün bunların sonunda hepimiz aynı cümleyi söylüyoruz:

“Kadın olmak… başka bir seviye!”

Ve sen yine eve dönüp, aynaya bakıp kendine gülüyorsun:

“Evet kızım, bugün de Türkiye’de kadın olmayı, kadın olarak yaşamayı, hayatta kalmayı başardın.”

10. Köy – NAHİFLİĞİN UNUTULAN GÜCÜ

Bir ağaç insana sevgiyi hatırlatır mı? Hatırlatır… Senelerce bir mezarın başında büyümemiş bir ağaç, altı ayda kocaman bir şemsiye gibi bir mezarı örtmüşse insan durur ve der ki; güzel bir yürek toprağı bile bereketlendiriyor, yeşertiyor, güzelleştiriyor…

Bazen içimden bağırmak geliyor:

“Biraz daha duyarlı olun! Biraz daha incelik, biraz daha nahiflik katın şu hayata!”

Ama dünya kalın sesleri, sert yumrukları, keskin kelimeleri duymaya daha yatkın. Sanki duyarlılık bir zayıflık, incelik bir kayıp gibi görülüyor. Oysa incelmek, kırılganlaşmak değil midir bizi insan yapan? Çiçeğin narinliği onu güçsüz kılmaz; tam tersine, varoluşunun bütün estetiğini taşır.

Son bir yılda çok kayıplar yaşadım. Arkası arkasına giden insanlarım oldu… Kalabalıkta bile içime çöken yalnızlık hepsi… Ve olanlardan bana kalan tek büyük ders şu oldu: Kimse kalıcı değil.

Evet, bunu hepimiz biliyoruz. Ama bilmek ile hissetmek arasında dağlar kadar fark var. Cenazevinde “hayat kısa, kıymetini bilmek gerek” derken ertesi gün kavga edebilen insanlık hâlimiz işte bu farkın en somut örneği.

Çünkü insan unutur!

İnsan, unutmak için yaratılmış. Acıyı da, sevinci de, kendi ölümlülüğünü de.

Bu unutma mekanizması belki de ayakta kalmamız için gerekli. Ama ne yazık ki, unuttuğumuz her şeyle birlikte, birbirimize duyduğumuz şefkati de kaybediyoruz.

Ölümlülüğümüzü unutuyoruz.

Yarın ölebilecek birine sesini doğruya yükseltti diye nefret besliyoruz. Cenaze başında bile hainlik yapabiliyoruz. Bir gün kalbi durabilecek bir arkadaşımızı aramayı, bir mesaj göndermeyi, tek bir güzel sözü çok görüyoruz. Çok değer verdiğimiz insanları bile ihmal ediyor, “nasıl olsa yarın var” diye düşünüyoruz.

Sonra o yarın gelmediğinde, elimizde kalan şey vicdan azabı oluyor.

Nahiflik; gözyaşını saklamamak, gülümsemeyi esirgememek, incelikte ısrar edebilmektir.

Peki, nahiflik bu dünyadan neden kayboldu?

Eskiden insanlar daha mı nahifti, yoksa biz geçmişi romantikleştirmeyi mi seviyoruz, bilmiyorum. Ama bildiğim bir şey var: Bugün, nahiflik küçümsenen bir özellik.

Birine iyilik yaparsanız “saf” derler.

Kalbinizi açarsanız “kandırılmaya müsait” bulurlar.

Birine kolayca inandığınızda “çabuk güveniyorsun, hata edersin” diye uyarırlar.

Evet, belki öyledir. Ama ben soruyorum:

Nahifliğimizi kaybedince biz daha mı mutlu olduk? Daha mı güçlü olduk? Yoksa sadece daha sert, daha bencil, daha yalnız mı olduk?

Bana kalırsa nahiflik, insana yakışan en güzel zırhtır. Çünkü görünüşte korumasızdır ama aslında insanı hayata bağlayan tek incecik iptir. O ipi kopardığımızda, birbirimizi göz göre göre kaybetmeye başlarız.

Elbet bir gün herkes gider…

Son zamanlarda hayat bana şunu öğretti: Bir gün herkes gider.

Kimi aniden, kimi ağır ağır.

Kimi mesafe koyarak, kimi ölümle.

Ama gider.

Ve o gidiş anında bütün sertlikler, bütün öfkeler, bütün “daha sonra hallederiz”ler anlamını kaybeder.

Elinizde sadece yaşatabildiğiniz güzel anılar kalır.

Ya da pişmanlıklarımız…

Bir insanın ardından “iyi ki ona güzel bir söz söylemişim” demek ile “keşke aramış olsaydım” demek arasındaki fark, bir ömürlük yük getirir insana.

Belki de ihtiyacımız olan şey büyük bir devrim değil, küçük bir duyarlılıktır.

Birbirimize daha nahif davranabilmek…

Biraz daha sabırlı olmak, biraz daha özenli, biraz daha şefkatli.

Evet, biliyorum. Kimse sürekli gülümseyemez, kimse her zaman anlayışlı olamaz. Hepimizin öfkelendiği, daraldığı, kırıldığı anlar var. Ama mesele zaten her an melek gibi davranmak değil. Mesele, ölümlü olduğumuzu hatırladığımızda birbirimize biraz daha dikkatle yaklaşmak.

Çünkü her insan aslında bir veda ihtimaliyle yaşar.

Ya yalnızlığın öğrettikleri…

Yalnızlık, bazen en ağır öğretmendir.

Sevdiğin insanları kaybettikten sonra, kalabalıkların ortasında bile yapayalnız hissedersin. İşte o an anlarsın: Hayat, sadece senin için akmıyor. Herkes kendi yolunda, kendi acısıyla.

Ama aynı zamanda şunu da öğretir:

Yalnızsan, içindeki nahifliği büyütmekten başka çaren yok. Çünkü sertleşmek yalnızlığı derinleştirir, nahifleşmek ise insanı yeniden insanlara yaklaştırır.

“10. Köy”de Nahiflik…

Benim için “10. Köy” fikri hep şunu ifade etti: Sıradanın, alışılagelmişin, kabullenilmişin dışında bir bakış açısı. Eğer dokuz köyde nahiflik küçümseniyorsa, ben 10. köyde nahifliği savunmak istiyorum.

Çünkü ölümlülüğümüzü hatırladığımızda, geriye sadece incelikler kalıyor.

Birinin yüzüne tebessümle bakabilmek,

bir dostu arayıp “aklıma geldin” diyebilmek,

çocuğun başını okşamak,

yaşlı birine yol vermek,

kalbi kırılmış birine “yanındayım” diyebilmek,

iki-üç gün sonra nedenini hatırlamayacağın bir nedenle sevdiğini incitmemek…

Bütün büyük sözlerden daha kıymetli değil mi bunlar?

Ölümden korkarız.

Ama aslında ölüm, hayatı kutsal kılar.

Sonlu olduğu için değerli, bitebilir olduğu için anlamlı.

Düşünsene, hiç ölmeyecek olsaydık kimseyi sevmez, kimseyi özlemez, hiçbir anı kıymetli bulmazdık.

Birlikte geçirilen küçücük bir kahve molasının, uzun bir yürüyüşün, kalpten edilen bir sohbetin değeri ölümle birlikte büyür.

Öyleyse neden bunu unutuyoruz?

Neden ölümsüzmüş gibi kırıyoruz birbirimizi?

Ben bu yazıyı kendime de yazıyorum. Çünkü ben de zaman zaman unutuyorum.

Kendime ve sana şunu hatırlatmak istiyorum:

Nahif ol.

Duyarlı ol.

Sevdiğin insanlara bunu söylemekten çekinme.

Küçük incelikleri hafife alma.

Çünkü bir gün onlar olmayacak.

Ve bir gün sen de olmayacaksın.

Geriye sadece, bu dünyaya bırakabildiğin şefkat kalacak.

Bana soruyorsunuz neden bu kadar keskin seviyorsun ya da bu kadar keskin sevmiyorsun diye. Çünkü ölümde bile kılı kıpırdamayan insanlar görüyorum aranızda, çıkarı dışında kıblesi olmayanlar görüyorum.

Ve neden bazılarını tüm hatalarına rağmen çok seviyorum. Çünkü gönlümün gözü yüreklerini görüyor.

Ve kaybettiklerimi çok özlüyorum…

‘Seni çok özledim.’ diyememiş de ‘Evimi özledim kalbini açar mısın?’ demiş Cemal Süreya…

10. KÖY – GÖLGEMİZLE DANS

İnsan Doğasının Karanlık Tarafı

Herkes ışığını parlatmakla meşgul. Sosyal medyada paylaşılan başarı hikâyeleri, aynaya bakıldığında dudak ucuna kondurulan sahte tebessümler, kalabalıkların ortasında sergilenen “ben iyiyim” oyunları… Oysa ışığın olduğu her yerde gölge de vardır. Ve çoğu zaman gölgemiz, ışığımızdan daha gerçektir. Carl Gustav Jung’un dediği gibi: “İnsan, gölgesiyle yüzleşmediği sürece tam anlamıyla kendisi olamaz.”

Ama işte mesele şu: gölgemizi görmek istemiyoruz. Çünkü gölge, bize ayna tutar. İçimizde sakladığımız öfkeyi, kıskançlığı, hırsı, bastırdığımız arzuları, utandığımız hataları yüzümüze vurur. Hepimizin içindeki o “görünmez karanlık taraf”, aslında sandığımız kadar görünmez değildir; sadece biz onu inkâr etmeyi seçeriz.

Gölgenin Doğası

Gölgemiz, sandığımız gibi yalnızca kötülükten ibaret değil. O, reddedilen her şeyin toplamı. Bazen kibir, bazen yıkıcı öfke, bazen de toplumun “ayıp” dediği ama aslında insanca olan arzular… Daha da ironik olan: gölgemizin içinde kimi zaman potansiyelimiz, yeteneklerimiz, cesaretimiz de vardır. Yani gölge, yalnızca bastırdığımız kirli tarafımız değil, aynı zamanda içimizdeki gücün saklandığı karanlık odadır.

Ne var ki biz, vitrinimizi parlatmaya çalışırken gölgeyi kapatmaya uğraşırız. Yardımsever görünen ama içten içe güç hırsıyla yaşayan insanlar, sürekli neşeliymiş gibi davranan ama depresyonun eşiğinde dolaşanlar… Gölge kendini en çok maskelerimizin ardında belli eder. Ve maskeler düştüğünde, gölge karşımıza dikilir.

Antik Yunan’da da benzer bir anlayış vardı: hubris (kibir) tanrıları kızdırırdı, çünkü insan kendi karanlığını unutmaya başladığında felaketi davet ederdi. Belki de bu yüzden tragedya kahramanları hep kendi gölgelerinin kurbanı olur. Oidipus, kaderden kaçarken kaderiyle yüzleşir; aslında kendi gölgesinden kaçarken gölgesine teslim olur.

Gölgeyle Karşılaşmak

Jung’un uyarısı nettir: “Bilinçaltına itilmiş gölge, bir gün bilinçli yaşamı işgal eder.” Bastırılan öfke, bir patlamayla geri döner. Görmezden gelinen kıskançlık, dostlukları zehirler. Yalanla bastırılan arzular, bir gün gerçeği paramparça eder.

İlişkilerde kıskançlık krizleri, iş hayatında bitmek bilmeyen rekabet, sosyal medyada linç kültürü… Bunların her biri, gölgenin yansımalarıdır. Çünkü gölgeyle yüzleşmeyen insan, onu dışarıya yansıtır. Kendi içindeki karanlığı kabullenemeyen, başkasının karanlığına saldırır. “Ben kötü değilim, kötülük başkasında” diyerek rahatlar. Halbuki o kötülük, kendi bastırılmış gölgesinin bir yansımasından başka bir şey değildir.

İronik olan şu ki: günümüzde insanlar terapiye gitmektense başkasını suçlamayı tercih ediyor. “Herkes bana kötü davranıyor” cümlesi, çoğu zaman kişinin kendi gölgesinin çığlığıdır. Ama bunu duymak kolay değil; insan, kendi gölgesini görmektense başkasının gölgesine taş atmayı tercih eder.

Mitolojide gölgeyle yüzleşmenin en sembolik öykülerinden biri, Persephone’nin yeraltına inişidir. O karanlığa adım atmadan, olgunlaşamaz. İnsan da gölgesini görmeden bütünleşemez. Ama kim yeraltına inmeyi sever ki? Hepimiz yüzeydeki parlaklığı, “iyi” olma illüzyonunu seçiyoruz.

Gölgemizle Dans

Gölgeden kaçamazsın. Onu yok edemezsin. Yapabileceğin tek şey, onunla dans etmektir. Dans etmek, teslim olmak değildir; ritim tutmaktır. Gölgemizi inkâr etmeden, ama ona boyun da eğmeden yaşamanın adıdır bu.

Bir insan, kendi gölgesini tanıdığında daha bütün olur. “Ben hem iyiyim hem kötü. Hem ışığım hem karanlık. Hem sevgiyim hem öfke.” diyebildiğinde, parçalarını birleştirir. Çünkü gölgeyi kabul etmek, aslında insana özgürlük verir. Onu bastırmak yerine tanımak, karanlıktan güç devşirmek gibidir.

Düşünsene, mitolojide tanrılar bile gölgeleriyle tanımlanır. Zeus, göklerin hâkimi ama aynı zamanda arzularına esir. Athena, bilgelik tanrıçası ama kıskançlığının kurbanı olan Medusa’nın kaderini belirler. Demek ki gölgesiz bir güç yok. Bizim “kusursuz” sandığımız tanrılar bile, aslında kendi gölgeleriyle dans ederek var oluyor.

Belki de en dürüst insan, kusursuz görünen değil; kusurlarını inkâr etmeyen, gölgesiyle yüzleşmiş insandır.

Günümüz Toplumunda Gölge

Bugün gölgemizi en çok sosyal medyada görüyoruz. Herkes “mutlu” görünüyor, herkes “başarılı” görünüyor, herkes “ışıl ışıl”. Ama bir bakıyorsun, o parıltının hemen altında nefret dolu yorumlar, linç kampanyaları, gizli kıskançlıklar kaynıyor. İnsanlar başkasının hayatına saldırarak kendi gölgesini kusuyor.

Bir ironi de burada: Gölgeyi sakladığımızı sanıyoruz ama dijital dünyada gölgemiz, parmaklarımızdan dökülüyor. Yorumlarda, mesajlarda, “story”lerde kendini ele veriyor. Kaçtıkça daha çok görünür hale geliyor.

Toplumsal gölgemiz de var. Bir milletin gölgesi, bastırdığı tarihsel travmalarda saklıdır. Görmezden gelinen acılar, kuşaklar boyu tekrar eder. Kendi gölgesiyle yüzleşemeyen toplumlar, sürekli öteki yaratır. Çünkü gölge inkâr edildiğinde, dışarıya düşman olarak yansıtılır.

Sonuç: Gölgeyle Barışmak

İnsan olmak, gölgesiz olmak değil. Gölgesini tanımadan yaşayan, kendisinin yarısını reddeden biridir. Gölgeyle dans eden ise bütün. O yüzden belki de en büyük cesaret, gölgemize el uzatabilmek. Onu kabul edebilmek.

Çünkü gölgeye bakmayan, gölge tarafından yutulur. Ama gölgesiyle dans eden, kendi ritmini bulur. Belki de insanın en sahici ışığı, gölgesini fark ettiği yerde parlıyor.

10.KÖY – SADAKAT

Cesaretin Var mı?

Sadık olduğunu göstermekten kolayı yoktu. Sadakat, yalancı ağızlardaki kadar doğru olamazdı…

Ama gel gör ki, günümüzde çoğu insan bunu anlamak istemiyor. İşte, eşte, sevgilide, arkadaşlıkta, iş ortaklıklarında… Sadakatin sınandığı yerler birer kum saatidir. Ve çoğu insan, kumun dökülüşünü izlemek yerine saati tersine çevirmeye çalışır. Maskeni çıkar. Cesaretin var mı? Yoksa hâlâ rol mü yapıyorsun?

Aşk ve Eşler: Sadakatin En Kırılgan Yeri

Aşk, güvenin en kırılgan sınavıdır. “Ben sadığım” diyen bir ağız, çoğu zaman davranışlarıyla bunu yalanlar. Küçük ihanetler. Sessizlikler. Göz ardı edilen hisler. Hepsi sadakatin sınırlarını test eder. Ve en acısı, sevdiğinin ölümünde bile sadakatsizlikle sınanmak… Kalbin en derin köşesi paramparça olur. Bunu hissediyor musun?

Ve sen? Hiç düşündün mü, sevgili olduğunu iddia eden biri sana sadık değilken, sen kendine sadık kalabiliyor musun? Yoksa sessizce aldanmayı mı tercih ediyorsun? Sadakatin ne kadar değerli olduğunu anlamak için kaybetmen mi gerekiyor? Düşünsene…

Beyin, ihanetin nedenini çözmeye çalışırken travmatik bir döngüye girer; sürekli sorgulama, şüphe ve öfke hissi oluşur. Aldanmış bir kalp hem sevdiklerine hem de kendine karşı şüpheci bir muhafız olur. Hani o güven dediğin şey? Nerede? Kaybolmuş.

Arkadaşlık ve Sosyal Bağlar: İhanetin Sessiz Maskesi

Arkadaşlık masum bir alan gibi görünür, ama günümüzde ihanet sessizce işler. Dedikodular. Arkadan konuşmalar. Gizli kıskançlıklar… Sadakat çoğu zaman yalnızlık pahasına yaşanır; toplum ihanetin gölgesini tolere eder, sadakati ödüllendirmez.

Ve sen hâlâ “arkadaşım var” diyorsun değil mi? Kaç kişi arkana döndüğünde adını anıyor, sadakatini test ediyor? Kendi gözlerinle gördün mü, yoksa hâlâ görmezden mi geliyorsun? Düşün.

İş ve Ortaklıklar: Sadakatin Pahalı Bedeli

İş dünyasında sadakat pahalıdır. İnsanlar çıkarları için yalan söyler, dostlukları pazarlık masasına taşır.

Sadık kalmak isteyen yalnız kalır. Güven kırıldığında, yeni ilişkilerde şüpheci bir zihin, sürekli alarm halindedir.

Ve sen hâlâ kimseye güveniyor musun? Yoksa sadece maskeni takıp işbirliği yapıyormuş gibi mi yapıyorsun?Hazır mısın? İşte sadakatin bedeli, yalnızlıktır. Ödemeye hazır mısın?

Bireysel Sadakat ve İçsel Yüzleşme

En acısı, kendi içindeki sadakatini kaybetmektir. Kendini koruyamamak. Sınır koyamamak. Sessizce aldanmayı kabullenmek… Bu, insanın kendine yaptığı en derin ihanettir.

Sen kendi sadakatini sorguladın mı hiç? Yoksa başkalarının ihanetini suçlayıp kendini temize mi çıkarıyorsun? Gerçekten kendinle yüzleşmeye hazır mısın? Hazır mısın?

Sadakatin değeri, kaybedildiğinde anlaşılır. Kaybedilen yalnızca bir ilişki değil; ruhun en kırılgan parçalarıdır. Her ihanet, kişinin kendi sadakatini ve güvenini yeniden inşa etme çabasına yol açar. Sadakatin gösterilmesi bir direnç ve cesaret eylemidir. Bunu yapabilir misin? Yoksa hâlâ kolaya mı kaçıyorsun?

Sadakat bir kelime değil, yaşanan bir deneyimdir. Ve ben, çok aldatılmış bir kadının gözünden söylüyorum: Sadakatsizliğin en keskin acısı, sevgiyle yoğrulmuş bir kalbi paramparça eden ihanettir. Maskeler düştüğünde, kimin sadık olduğunu göreceksin. Peki ya sen? Cesaretin var mı gerçeğe bakmaya?

Ve ben, çok aldatılmış bir kadının gözünden söylüyorum: Sadakatsizliğin en keskin acısı, sevgiyle yoğrulmuş bir kalbi paramparça eden ihanettir. Maskeler düştüğünde, kimin sadık olduğunu göreceksin.

“Gerçek sadakat, seninle ölümü bile paylaşabilendir; geri kalanı masaldır.”

10. KÖY – SOSYAL MEDYA SAVAŞLARI

Tik Tok’ta kendini sergileyen gençler, anlamsız meydan okumalar, bir dakikalık şöhret için yapılan rezillikler… İzleyen eğlendiğini sanıyor ama aslında insanlık giderek küçülüyor. Çünkü bu, sadece bir eğlence değil; cehaletin, gösterişin ve utanmazlığın sergilendiği bir pazar artık.

Instagram’a bakıyoruz; herkes sahte gülüşlerle mutlu, herkes filtrelerin arkasında kusursuz, herkes vitrinlik. Ama perde arkasında depresyon, yalnızlık ve kıyasla büyüyen tatminsizlik var. Hele bedenlerin metalaştırılması… Cinsellik, en ucuz pazarlama aracı haline gelmiş. Mahremiyet diye bir şey kalmamış; utanmazlık alkışlanıyor, teşhir normalleşiyor.

YouTube Shorts ve Instagram Reels, TikTok’un aynadaki yansıması. Kısa videolar, hızlı tüketim, sıfır derinlik… Zihinleri aptallaştıran, sabrı yok eden bir sistem. Artık insanlar bir dakikadan uzun hiçbir şeye tahammül edemiyor. Emek, derinlik, bilgi; hepsi yüzeysellik uğruna kurban ediliyor.

Twitter (X) deseniz, tam bir nefret arenası. İnsanların linç etmekten keyif aldığı, yanlış bilgilerin kasıtlı olarak yayıldığı, öfke ve kutuplaşmanın körüklendiği bir platform. Orada düşünce değil hakaret değer görüyor.

Facebook’ta hâlâ milyonlarca insan sahte haberlerle yönlendiriliyor. Özellikle bilinçsiz kitleler için en hızlı cehalet yayılan mecra orası. İnsanların manipülasyona bu kadar açık olması, aslında dijital çağın en trajik tarafı.

Ve OnlyFans ile benzeri platformlar… Bedenin açıkça metalaştırıldığı, mahremiyetin satıldığı bir platform. Daha da kötüsü, bu anlayış artık diğer sosyal ağlara da sızmış durumda. Beden bir ürün, duygu bir reklam, mahremiyet bir “içerik”. Ahlaki çürümenin ete kemiğe bürünmüş hali.

Bütün bu platformların ortak paydası aynı: Daha fazla para, daha fazla şöhret, daha fazla dikkat. Bunun için değer yok, utanma yok, sınır yok. İnsanlığın özünde olması gereken mahremiyet, dürüstlük, emek; hepsi tüketim uğruna feda ediliyor.

Psikolojik sonuç ortada: Beğeni bağımlılığı, özgüven erozyonu, tatminsizlik ve dikkat dağınıklığı…Toplumsal sonuç daha da ağır: Yanlış bilginin zehir gibi yayılması, nefretin normalleşmesi, etik değerlerin erimesi. Kültürel sonuç ise yıkıcı: utanmazlık yeni normal, cehalet yeni moda, yozlaşma ise alkışlanan bir şov.

Ve insan kendine sormalı: Bu kadar gösteriş, bu kadar teşhir, bu kadar yalan içinde biz nereye gidiyoruz? Sosyal medya bizi özgürleştirmiyor; bizi esir alıyor. Artık biz sosyal medyayı kullanmıyoruz, sosyal medya bizi kullanıyor.

Gerçek şu: Sosyal medyanın yanlış kullanımı yalnızca ekranlarda gördüğümüz çirkinliği artırmıyor; ruhumuzu da kirletiyor, insanlığımızı da kemiriyor. Eğer bu gidişe dur demezsek, birkaç “beğeni” uğruna kaybolan sadece zamanımız değil, onurumuz olacak.

Diyelim yanlış kullanımın farkına vardık; peki ya sonra ne yapmalı? Sosyal medya, doğru kullanıldığında bilgi, yaratıcılık ve toplumsal farkındalık için güçlü bir araç olabilir. Sosyal Medya Okur-Yazarlığı anlatan birisi olarak benim sizlere elbette söylemek istediğim bazı şeyler var.

*Farkındalık ve bilinçli kullanım: Her izlediğiniz, beğendiğiniz ve paylaştığınız içerik üzerinde düşünün. Sahte mutluluk vitrinlerine kapılmayın; kendi hayatınızı başkalarıyla kıyaslamayın.

*Süre sınırı ve kontrol: Günlük sosyal medya kullanımınıza sınır koyun. Örneğin Tik Tok, Instagram veya YouTube Shorts gibi hızlı içerik tüketen platformlarda saatinizi sınırlayın. Bildirimleri kontrol edin; her uyarıya tepki vermek zorunda değilsiniz.

*Kaliteli içerik ve üretim: Kendi değerlerinizi, yeteneklerinizi ve düşüncelerinizi yansıtan içerikler üretin. Sadece dikkat çekmek için paylaşımlar yapmayın; yaratıcı ve anlamlı içeriklerle topluluğunuzu besleyin.

*Mahremiyeti korumak: Cinselliğin, özel hayatın ve kişisel sınırların metalaştırılmasına izin vermeyin. Online paylaşımlarda sınırlarınızı belirleyin; beden ve duygu değerlerinizi koruyun.

*Eleştirel düşünce ve kaynak kontrolü: Twitter (X), Facebook gibi hızlı bilgi platformlarında paylaşılan içerikleri sorgulayın. Yanlış bilgi ve manipülasyonlara karşı eleştirel düşünceyi önceliklendirin.

*Gerçek yaşamla denge kurmak: Sosyal medyayı yüz yüze ilişkilerin yerine koymayın. Arkadaşlık, aile ve hobiler için ekran dışında da zaman ayırın.

*Toplumsal farkındalık ve rol model olma: Paylaşımlarınızın toplumsal etkisini göz önünde bulundurun. Gençler ve çevreniz için doğru örnekler sunun; etik ve değerli içeriklerle katkıda bulunun.

Sonuç olarak, sosyal medya ne kötü ne de iyi; onu nasıl kullandığımız belirliyor. Eğer bilinçli, dikkatli ve etik bir yaklaşım benimsersek, hem bireysel hem toplumsal açıdan kazançlı çıkabiliriz. Beğeni ve dikkat bağımlılığı yerine değer ve sorumluluk ön plana çıkabilir. Ve böylece, bir ekranın parıltısında kaybolan sadece zamanımız değil, insanlığımız ve onurumuz da kurtulmuş olur.

“UNUTMAYIN, EKRANLAR SADECE YANSITIR; GERÇEKTE KİM OLDUĞUNUZU İSE SİZ BELİRLERSİNİZ.”

10. KÖY – SEVGİNİN HÂLÂ KUTSAL SAYILDIĞI YER

Sevgi, bu çağın en çok tüketilen ama en az hissedilen kelimesi oldu sanki. Bir zamanlar kalpleri titretir, insanın hayatını değiştirecek kadar derin olurdu. Şimdi ise üç kelimelik mesajlara, üç günlük heveslere, üç satırlık hikâyelere sığdırılacak kadar küçültüldü. “Aşk” deniyor ama içinde emek yok, sabır yok, vefa hiç yok. Koca kelimeler, içi boş bardaklar gibi elden düşüp kırılıyor.

Bu çağın sevgisizliği, aslında insanın kendiyle olan kopukluğunun aynası. Kimse kimseyi sevmiyor; herkes kendinin yansımasına âşık. Empati yerini çıkar ilişkilerine bıraktı. Sevmek, karşısındakini görmek değil artık; kendi boşluğunu dolduracak birini aramak. O yüzden herkes yalnız, o yüzden hiçbir şey kök salmıyor.

Sevgi, bu çağın insanı için artık korkutucu bir alan. Çünkü her şey hızla tüketiliyor; bağ kurmak, sabır göstermek, beklemek neredeyse unutuldu. Sevgi, riskli bir hâl aldı: kaybetmek, kırılmak, yarım kalmak ihtimali insanı ürkütüyor. Kendi hazlarına, kendi güvenliğine öncelik veren birey, başkasını sevmekten çekiniyor; sosyal medya ile yüzeyselleşen ilişkiler, gerçek bağ kurmayı daha da güçleştiriyor. Ve geçmişin yaraları—aldatılmalar, vefasızlıklar, kırgınlıklar—bu korkuyu pekiştiriyor. İşte bu yüzden bugün sevgiyi göğüslemek, hâlâ cesaret gerektiriyor.

Peki neden;

Hız ve Tüketim Kültürü: İnsanlar her şeyi hızlı tüketmeye alıştı; sevgi de artık bir tüketim maddesi gibi görülüyor. “Hemen al, hemen bitir” zihniyeti, bağ kurmayı zorlaştırıyor.

Bağımlılık ve Kayıptan Korku: Sevgi, içten gelirse, karşılığında kayıp veya acı riski doğurur. Modern insan, hızla tatmin olmayı ve acıdan kaçmayı tercih ediyor; sevgi riskli bir alan hâline geliyor.

Bireysellik ve Ego: Kendi ihtiyaçlarına odaklanma, kendini onaylatma isteği sevgiyi zorlaştırıyor. İnsan başkasını sevmek yerine kendini korumayı ve kendi hazlarını önceliyor.

Bağ Kurmanın Zorluğu: Sosyal medya, ilişkileri yüzeysel hâle getirdi. Gerçek bağ kurmak yerine “like”, “takip” ve hızlı mesajlarla yetinmek; gerçek sevgiye girmek hem çaba hem sabır gerektiriyor.

Geçmiş Yaralar ve Güvensizlik: Önceki deneyimlerde yaşanan kırgınlıklar, aldatılma, vefasızlıklar; insanı sevgiden korkutur.Kalp, yarım kalmayı öğrenir ama bütün olmayı risk görür.

Belki de bu nedenle;

“En uzun süren sevda yarım kalandır.”

Çünkü bu çağda tamamlanan her şey hızla tükeniyor. Bitmiş ilişkiler, silinmiş mesajlar, unutulmuş anılar… Ama yarım kalan, hep içimizde bir yerde yaşamaya devam ediyor. Çünkü tamamlanmamış olanın içinde ihtimaller saklıdır: “Acaba”lar, “keşke”ler, “bir gün belki”ler… İşte bu yüzden yarım kalan, en uzun süren oluyor. Yarım kalanda tüketilmemiş bir saflık, yaşanamamış bir derinlik, kalbe gömülmüş bir hatıra var adeta.

Bugünün aşkları sosyal medya ekranlarına sığdırılıyor, bir kalp emojisine indirgeniyor. “Özledim”in ağırlığı yok, “seni seviyorum”un ciddiyeti yok, “bir ömür”ün sabrı yok. Her şey hızlı, her şey yüzeysel, her şey bir sonraki ihtimale hazır. Oysa gerçek sevgi hızda değil, yavaşlıkta filizlenir. Kök salması için zaman, sabır, emek ister. Bunlar olmadığında ilişkiler cips paketleri gibi açılıp tüketiliyor; tadı bile kalmıyor geriye.

Aşkın yerini cinsellik alıyor; cinselliğin yerini ise belirsizlik. İnsanların birbirine kattığı hatıralar bir tuşla silinebiliyor artık. Dün “canım” dediğin, bugün yabancıya dönüşebiliyor. Bu yüzden kalabalığın ortasında herkes birbirine yakın görünüyor ama aslında herkes yapayalnız.

Belki de bu çağın en büyük cesareti hâlâ sevebilmektir: Emekle, sabırla, vefayla. Kalabalığın hızına kapılmadan, modası geçmeyen bir sadakatle. Çünkü sevgi, tüketilecek bir şey değil; yaşandıkça büyüyen, yarım kaldığında bile içimizde yaşamaya devam eden bir hakikattir.

Onuncu köy, işte bu yüzden var: Sevgiyi yeniden hatırlamak için. Burada sevgi hâlâ bir onur, hâlâ bir emek, hâlâ derin bir bağlılık.

Ve belki de en uzun süren sevda, gerçekten de yarım kalandır.

Onuncu köy, sevginin hâlâ kutsal sayıldığı yerdir.